Tông Hun Gaudete Et Exultate ca ĐTC Phanxicô

(Phaolô Phm Xuân Khôi chuyn ng)

 
CH
ƯƠNG 2 : HAI K THÙ XO QUYT CA S THÁNH THIN

35. Tôi mu
n đ cp đến hai h́nh thc thánh thin gi di có th dn chúng ta đi lc đưng: thuyết ng đo và thuyết Pêlagiô [da vào sc riêng ca ḿnh]. Chúng là hai lc giáo t thi Kitô giáo sơ khai, nhưng vn tiếp tc gây tai hi cho chúng ta. Trong thi đi ca chúng ta cũng vy, nhiu Kitô hu, có l không ư thc điu y, có th b d d bi nhng ư tưng la đo này; chúng phn ánh mt ch thuyết ni ti đt con ngưi làm trung tâm đưc trá h́nh như chân lư ca Công Giáo [33]. Chúng ta hăy nh́n đến hai h́nh thc an toàn theo hc thuyết hoc k lut này, là nhng hc thuyết làm ny sinh “mt ch nghĩa ưu tú đc tài ch biết nghĩ đến cái đúng ca ḿnh, bi đó thay v́ rao ging Tin Mng, ngưi ta phân tích và xếp loi nhng ngưi khác, và thay v́ to điu kin đ tiếp cn vi ân sng, ngưi ta dc hết tâm lc ra đ kim soát. Trong c hai trưng hp, ngưi ta không thc s quan tâm đến Chúa Giêsu Kitô hoc tha nhân” [34].

THUY
T NG ĐO HIN ĐI

36. Thuy
ết Ng Đo gi thiết "mt đc tin thun túy ch quan, ch quan tâm đến mt kinh nghim c th nào đó hoc mt lot các ư tưng và mt ít kiến thc có ư đ an i và soi sáng, nhưng vn giam kín mt ngưi trong nhng tư tưng hay cm xúc riêng ca h" [35].

M
t trí năng không có Thiên Chúa và xác tht

37. C
m t Thiên Chúa, trong sut lch s Hi Thánh luôn luôn có s rơ ràng rng s hoàn ho ca mt ngưi không đưc đo lưng bng tin tc hay kiến thc mà ngưi y có đưc, nhưng bng chiu sâu ca đc ái ca ngưi y. “Nhng ngưi theo phái Ng Đo” không hiu điu này, bi v́ h đánh giá ngưi khác da vào kh năng hiu đưc s phc tp ca mt hc thuyết nào đó ca h. H nghĩ đến trí năng như tách ri khi xác tht, và như thế tr nên không có kh năng chm đến xác tht đau kh ca Đc Kitô nơi tha nân, b nht cht như th chúng nm trong mt t đin bách khoa ca các tư tưng tru tưng. Chung cuc, khi tách ri mu nhim ra khi cơ th, h thích “mt Thiên Chúa không có Đc Kitô, mt Đc Kitô không có Hi Thánh, và mt Hi Thánh không có dân ca ḿnh”. [36].

38. Ch
c chn đây là mt s gi di hi ht: có nhiu chuyn đng b mt, nhưng tâm trí không b nh hưng hay rung đng sâu xa. Tuy nhiên, thuyết ng đo thc hin mt s thu hút gian trá đi vi mt s ngưi, v́ cách tiếp cn ng đo th́ nghiêm khc và đưc coi là trong sáng, cùng có v như có mt s hài ḥa hoc trt t nào đó bao gm tt c mi s.

39.
đây chúng ta phi cn thn. Tôi không đ cp đến mt ch nghĩa duy lư thù nghch vi đc tin Kitô giáo. Nó có th hin din trong Hi Thánh, c trong các giáo dân các giáo x và ging viên triết hc và thn hc các trung tâm đào to. Nhng ngưi Ng đo nghĩ rng các gii thích ca h có th làm cho toàn b đc tin và Tin Mng hoàn toàn d hiu. H tuyt đi hóa các thuyết ca h và buc nhng ngưi khác phi chp nhn cách suy nghĩ ca h. Mt cách s dng lư trí lành mnh và khiêm tn đ suy tư v giáo hun thn hc và luân lư ca Tin Mng là mt điu. C̣n mt cách khác là h giáo hun ca Chúa Giêsu xung thành mt lư lun lnh lùng và khc nghit nhm t́m cách thng tr mi s [37].

M
t hc thuyết không có mu nhim

40. Thuy
ết Ng Đo là mt trong nhng h phái tư tưng nham him nht, bi v́, trong khi đ cao kiến thc hoc kinh nghim c th mt cách quá mc, nó coi cái nh́n ca ḿnh v thc ti là hoàn ho. Do đó, có th v́ không h ư thc đưc điu y, h tư tưng này thm chí da vào s tr giúp ca chính ḿnh và tr nên càng thin cn hơn. Nó có th tr nên vin vông hơn na khi tàng h́nh như mt linh đo tách ri nhng ǵ là c th. Vi thuyết ng đo “theo bn cht ca nó t́m cách thun hóa mu nhim” [38], dù là mu nhim ca Thiên Chúa và ân sng ca Ngài, hay bí n ca cuc đi nhng ngưi khác.

41. Khi m
t ngưi nào đó có gii pháp cho mi vn đ, đó là mt du ch cho thy h không đi đúng đưng. H có th là các ngôn s gi, nhng k s dng tôn giáo v́ mc đích riêng ca h, đ qung bá các lư thuyết riêng ca h v tâm lư hoc trí năng. Thiên Chúa vô cùng siêu vit trên chúng ta; Ngài đy bt ng. Chúng ta không phi là ngưi quyết đnh ḿnh s gp Ngài khi nào và thế nào; thi gian và đa đim chính xác ca cuc gp g y không ph thuc vào chúng ta. Ngưi nào mun mi s đu rơ ràng và chc chn là dám mo mui kim soát s siêu vit ca Thiên Chúa.

42. Chúng ta cũng không có quy
n nói là nơi nào không có Thiên Chúa, bi v́ Thiên Chúa hin din cách mu nhim trong cuc sng ca mi ngưi, theo mt cách mà chính Ngài chn la, và chúng ta không th loi tr điu này bng nhng điu ḿnh cho là chc chn. Ngay c khi đi sng ca mt ngưi có v hoàn toàn tan nát, ngay c khi chúng ta thy đi sng y b các tt xu hoc nghin ngp tàn phá, th́ Thiên Chúa vn hin din đó. Nếu chúng ta đ cho ḿnh đưc Chúa Thánh Thn hưng dn thay v́ các đnh kiến ca chính ḿnh, th́ chúng ta có th và phi c gng t́m kiếm Chúa trong mi đi sng con ngưi. Đây là mt phn ca mu nhim mà mt năo trng ng đo không th nào chp nhn đưc, v́ nm ngoài s kim soát ca nó.

Các gi
i hn ca lư trí

43. Th
t không d hiu đưc chân lư mà chúng ta đă nhn đưc t Chúa. Và thm chí c̣n khó hơn na đ din t nó. V́ vy, chúng ta không th cho rng cách hiu chân lư này ca ḿnh cho phép chúng ta thc thi vic giám sát cht ch cuc sng ca nhng ngưi khác. đây, tôi xin lưu ư rng trong Hi Thánh có s đng tn cách hp pháp ca nhng cách khác nhau đ gii thích nhiu khía cnh ca hc thuyết và đi sng Kitô hu; trong s đa dng ca chúng, chúng “giúp din đt rơ ràng hơn v s phong phú ca Li Chúa”. Đúng là “đi vi nhng ngưi mơ ưc mt hc thuyết toàn khi đưc tt c mi ngưi bo v và không nhưng mt ch nào cho s hơi khác bit, điu này có v như không đáng đưc mong ưc và dn đến mp m” [39]. Tht vy, mt s ḍng tư tưng ca ch nghĩa ng đo đă chế nho s đơn gin c th ca Tin Mng và c gng thay thế Thiên Chúa Ba Ngôi và Nhp Th bng mt Nht Th ti cao, trong đó s đa dng phong phú ca lch s ca chúng ta b biến mt.

44. Trên th
c tế, hc thuyết, hay đúng hơn, s hiu biết và s din t ca chúng ta v nó, “không phi là mt h thng khép kín, không có kh năng năng đng đ đt câu hi, nghi ng và thc mc... Các câu hi ca dân ca chúng ta, s đau kh ca h, các n lc ca h, các ưc mơ ca h, các th thách ca h và các lo âu ca h, tt c đu có giá tr gii thích mà chúng ta không th b qua nếu chúng ta mun theo đui nguyên tc nhp th mt cách nghiêm chnh. Thc mc ca h giúp chúng ta suy nghĩ, các câu hi ca h cht vn chúng ta”. [40]

45. M
t s nhm ln nguy him có th phát sinh. Chúng ta có th nghĩ rng bi v́ ḿnh biết mt điu ǵ đó, hoc có th gii thích nó mt cách nào đó, nên ḿnh đă là nhng v thánh, hoàn ho và tt hơn “đa s ngưi thiếu hiu biết”. Thánh Gioan Phaolô II đă cnh báo v cám d ca nhng ngưi có hc thc cao trong Hi Thánh “cm thy mt cách nào đó trên các thành phn tín hu khác” [41]. Thc ra, điu chúng ta nghĩ rng ḿnh biết phi luôn luôn thúc đy chúng ta đáp li t́nh yêu ca Thiên Chúa mt cách trn vn hơn. Qu tht, “anh ch em hc như thế là đ sng: thn hc và s thánh thin không th tách ri nhau đưc” [42].

46. Khi Thánh Phanxicô thành
Assisi thy mt s môn đ ca ngài tham gia vic ging dy, th́ ngài mun tránh chưc cám d v thuyết ng đo. Ngài đă viết cho Thánh Antôn thành Padua: “Cha vui mng khi con dy thn hc thánh cho các anh em, vi điu kin là ... con đng dp tt tinh thn cu nguyn và sùng kính trong khi nghiên cu loi này” [43]. Thánh Phanxicô đă nhn ra cám d đ biến kinh nghim Kitô giáo thành mt tp các bài thc tp v trí tu là điu tách chúng ta khi s tươi mát ca Tin Mng. Mt khác, Thánh Bonaventura đă ch ra rng s khôn ngoan Kitô giáo chân chính không bao gi có th đưc tách ra khi ḷng thương xót đi vi ngưi lân cn ca chúng ta: “S khôn ngoan vĩ đi nht có th là chia s mt cách hiu qu nhng ǵ chúng ta cho đí ... Thm chí như ḷng thương xót là bn đng hành ca s khôn ngoan thế nào, th́ tính hà tin là k thù ca nó như thế” [44]. Có nhng hot đng, đưc kết hp đ chiêm nim, không ngăn cn vic chiêm nim, mà li to thun li cho nó, chng hn như nhng vic làm thương xót và vic sùng kính” [45].

THUY
T PALAGIÔ HIN ĐI

47. Thuy
ết Ng Đo đă nhưng ch cho mt d giáo khác, cũng hin din trong thi đi chúng ta. Theo thi gian, nhiu ngưi nhn ra rng không phi kiến thc làm cho chúng ta tr nên tt hơn hoc làm cho chúng ta nên thánh, mà là cách chúng ta sng. Nhưng điu này đă tinh vi dn tr li sai lm cũ ca nhng ngưi theo thuyết ng đo, là thuyết ch đơn thun đưc biến đi ch không b loi tr.

48. Cùng m
t sc mnh mà nhng ngưi theo ng đo đă gán cho kiến thc, th́ nhng ngưi khác gi đây bt đu gán cho ư chí ca con ngưi, vi n lc cá nhân. Đây là trưng hp nhng ngưi theo thuyết Pelagiô và ngưi theo thuyết bán-Palagiô. Gi đây không phi là trí thông minh thay thế cho mu nhim và ân sng, mà ư chí ca con ngưi. Ngưi ta đă quên rng mi s “không tùy thuc vào ư mun hay n lc ca con ngưi, nhưng vào Thiên Chúa, Đng t ḷng thương xót” (Rom 9:16) và “Ngài đă yêu thương chúng ta trưc” (x. 1 Ga 4:19).

M
t ư chí thiếu khiêm tn

49. Nh
ng ngưi đu hàng năo trng Pelagiô hoc bán-Pelagiô này, mc dù vn nhit thành nói v ân sng ca Thiên Chúa, nhưng h “chung cuc ch tin cy vào sc riêng ca h và cm thy ḿnh tt hơn ngưi khác bi v́ h tuân gi mt s quy lut nào đó hoc vn tuyt đi trung thành vi mt kiu Công Giáo đc thù” [46]. Khi mt s ngưi trong h nói vi nhng ngưi yếu đui rng tt c mi s có th đưc hoàn thành vi ân sng ca Thiên Chúa, tn đáy ḷng h có chiu hưng đưa ra ư tưng rng mi s đu có th làm đưc theo ư chí ca con ngưi, như th nó là mt điu ǵ thanh sch, hoàn ho, toàn năng, mà trong đó ân sng đưc thêm vào. H không nhn ra rng “không phi ai cũng có th làm đưc mi s” [47], và rng trong cuc đi này, s yếu đui ca con ngưi không đưc cha lành cách hoàn toàn và mt ln cho xong bng ân sng [48]. Trong mi trưng hp, như thánh Augustinô dy, Thiên Chúa truyn cho anh ch em làm nhng ǵ anh ch em có th và cu xin cho nhng ǵ anh ch em không th làm đưc [49], và thc s cu nguyn vi Ngài cách khiêm tn: “Xin ban cho con nhng ǵ Ngài truyn dy, và truyn dy con nhng ǵ Ngài mun” [ 50].

50. Cu
i cùng, vic thiếu mt nh́n nhn chân thành và trong cu nguyn nhng gii hn ca chúng ta, ngăn cn ân sng làm vic hiu qu hơn trong chúng ta, v́ không c̣n ch đ cho s tt lành tim tàng, là mt phn ca mt cuc hành tŕnh chân thành và chính đáng ca vic tăng trưng, có th xy ra. [51] Ân sng, chính v́ xây trên tính t nhiên, không làm cho chúng ta thành siêu nhân ngay tc th́. Kiu suy nghĩ y cho thy quá nhiu tin cy vào kh năng ca ḿnh. Bên dưi s chính thng ca chúng ta, các thái đ ca chúng ta có th không tương ng vi li nói ca ḿnh v nhu cu ân sng, và trong nhng hoàn cnh c th chúng ta có th s không my đt nim tin vào nó. Tr khi chúng ta có th nh́n nhn hoàn cnh c th và gii hn ca ḿnh, chúng ta s không th thy đưc nhng bưc tht s và có th mà Chúa đ̣i hi chúng ta trong mi lúc, mt khi chúng ta đưc hng ân ca Ngưi thu hút và ban kh năng. Ân sng hành đng trong lch s; thông thưng th́ ân sng nm ly chúng ta và biến đi chúng ta cách t t [52]. Nếu chúng ta t chi thc ti lch s và tim tiến này, chúng ta có th thc s t chi và ngăn chn ân sng, ngay c khi chúng ta ca tng nó bng li nói ca ḿnh.

51. Khi Thiên Chúa nói v
i ông Abraham, Ngài bo ông: “Ta là Thiên Chúa Toàn Năng, hăy đi trưc mt Ta, và hăy nên trn lành” (St 17: 1). Đ đưc nên trn lành, như Ngài mun cho chúng ta, chúng ta cn phi sng khiêm tn trong s hin din ca Ngài, đưc che ph trong vinh quang ca Ngài; chúng ta cn bưc đi cùng vi Ngài, trong khi nhn ra t́nh yêu không ngng ca Ngài trong cuc đi ḿnh. Chúng ta cn phi không c̣n s hăi trưc s hin din y, là s hin din ch có th có v́ ích li ca chúng ta. Thiên Chúa là Ngưi Cha đă ban cho chúng ta s sng và yêu thương chúng ta rt nhiu. Mt khi chúng ta chp nhn Ngài, và chm dt t́m cách sng đi ḿnh mà không có Ngài, th́ ni thng kh ca cô đơn s biến mt (x. TV 139:23-24). Bng cách này, chúng ta s biết đưc ư mun vui ḷng và hoàn ho ca Chúa (x. Rom 12:1-2) và đ cho Ngưi nhào nn chúng ta như mt th gm (x. Is 29:16). Chúng ta thưng nói rng Thiên Chúa ng trong chúng ta, nhưng tt hơn là nói rng chúng ta trong Ngài, đ Ngài có th giúp chúng ta sng trong ánh sáng và t́nh yêu ca Ngài. Ngài là đn th ca chúng ta; chúng ta cu xin đưc trong nhà Chúa mi ngày ca đi ḿnh (x. TV 27: 4). “V́ mt ngày trong khuôn viên Đn Thánh ca Chúa c̣n hơn mt ngàn ngày nhng nơi khác” (TV 84:10). Trong Ngài là s thánh thin ca chúng ta.

M
t giáo hun ca Hi Thánh thưng b coi nh

52. H
i Thánh đă nhiu ln dy rng chúng ta đưc nên công chính không nh các vic làm hay n lc riêng ca ḿnh, nhưng nh ân sng ca Chúa, Đng luôn luôn ch đng. Các Giáo Ph ca Hi Thánh, ngay c trưc Thánh Augustinô, đă bày t rơ ràng nim tin cơ bn này. Thánh Gioan Kim Khu nói rng Thiên Chúa đ vào chúng ta chính ngun mch ca tt c mi hng ân ca Ngài thm chí trưc khi chúng ta bưc vào trn chiến [53]. Thánh Basiliô C nhn xét rng các tín hu ch đưc vinh quang nơi mt ḿnh Thiên Chúa, v́ “h nhn ra rng h thiếu s công chính đích thc và ch đưc công chính hoá nh đc tin vào Đc Kitô” [54].

53. Công Đ
ng Orange II đă dy vi thm quyn chc chn rng không có ǵ thuc v nhân loi có th đ̣i hi, xng đáng hoc mua đưc món quà ân sng ca Thiên Chúa, và rng tt c s hp tác vi ân sng cũng là mt ân hu đi trưc ân sng y: “Ngay c ưc mun đưc thanh ty cũng xy ra trong chúng ta nh vic đ đy và tác đng ca Chúa Thánh Thn” [55]. Sau đó, Công Đng Trentô, trong khi nhn mnh đến tm quan trng ca s hp tác ca chúng ta trong vic phát trin tâm linh, đă khng đnh li giáo hun tín lư y: “Chúng ta đưc nói là đưc công chính hoá mt cách nhưng không v́ không có ǵ đi trưc s công chính hoá xng đáng vi ơn công chính hoá, cho dù là đc tin hay vic làm; v́ ‘nếu nh ân sng, th́ không c̣n da vào vic làm; nếu không th́ ân sng s không c̣n là ân sng na’ (Rom 11: 6)” [56].

54. Sách Giáo Lư c
a Hi Thánh Công Giáo cũng nhc nh chúng ta rng món quà ân sng “vưt trên sc mnh ca trí tu và ư chí ca con ngưi” [57] và “Vi Thiên Chúa, con ngưi tuyt đi không có quyn hay công trng ǵ. Gia Thiên Chúa và chúng ta có mt s bt b́nh đng khôn lưng” [58]. T́nh bng hu ca Ngài vô hn vưt trên chúng ta; chúng ta không th mua t́nh bng hu này bng các vic làm ca ḿnh, nó ch có th là mt món quà phát sinh t sáng kiến yêu thương ca Ngài. Điu này mi gi chúng ta sng trong nim tri ân vui mng v́ món quà hoàn toàn không xng đáng này, v́ “sau khi mt ngưi có đưc ân sng, th́ ân sng đă s hu không th đến nh công trng” [59]. Các Thánh tránh vic tin cây vào vic làm ca ḿnh: “Vào bui ti ca cuc đi này, con s ra trưc mt Ngài tay trng, v́ ly Chúa, con không xin Chúa đếm các công vic ca con. Tt c s công chính ca chúng con đu có vết nhơ trong mt Chúa” [60].

55. Đây là m
t trong nhng xác tín ln mà Hi Thánh đă kiên quyết gi vng. Nó đưc din t rơ ràng trong Li Chúa mà không ai có th thc mc ǵ đưc. Ging như gii lut yêu thương ti cao, chân lư này phi nh hưng đến cách sng ca chúng ta, v́ nó chy ra t trung tâm ca Tin Mng và đ̣i buc chúng ta không nhng ch chp nhn nó v mt trí tu mà c̣n biến nó thành mt ngun mch ca nim vui hay lây. Nhưng chúng ta không th mng hng ân nhưng không này ca t́nh bng hu ca Chúa, tr khi chúng ta nhn ra rng cuc đi trn thế ca ḿnh và kh năng t nhiên ca ḿnh cũng là hng ân ca Ngài. Chúng ta cn “nh́n nhn mt cách hân hoan rng s sng ca chúng ta ch yếu là mt hng ân, và ư thc rng t do ca chúng ta là mt ân hu. Điu này không d dàng ngày nay, trong mt thế gii nghĩ rng nó có th gi li cho chính ḿnh mt điu ǵ đó, là thành qu ca s sáng to hoc t do ca nó” [61].

56. Ch
có th da vào hng ân ca Thiên Chúa, đưc t do và khiêm tn đón nhn, mà chúng ta có th cng tác bng các n lc ca ḿnh trong vic t t biến đi ḿnh [62]. Trưc hết, chúng ta phi thuc v Thiên Chúa, bng cách hiến dâng chính ḿnh cho Ngài, là Đng đă đó trưc, và trao phó cho Ngài kh năng ca ḿnh, các n lc ca ḿnh, cuc chiến đu chng li s d và sáng kiến ca ḿnh, đ hng ân nhưng không ca Ngài có th ln lên và phát trin trong chúng ta: “V́ vy, thưa anh em, tôi van nài anh em, v́ ḷng thương xót ca Thiên Chúa, hăy hiến dâng thân xác anh em như mt ca l sng đng, thánh thin và đp ḷng Thiên Chúa” (Rom 12: 1). V vn đ y, Hi Thánh luôn luôn dy rng ch có đc ái mi s làm cho vic ln lên trong đi sng ân sng xy ra, v́ “nếu tôi không có đc ái, tôi ch là không” (1 Cor 13:2).

Thuy
ết Palagiô mi

57. Tuy nhiên, m
t s Kitô hu nht quyết đi theo mt con đưng khác, là con đưng công chính hoá bng các n lc riêng ca h, vic tôn th ư chí nhân loi và kh năng riêng ca h. Kết qu là mt s t măn quy v ḿnh và t coi ḿnh là ưu tú, làm mt t́nh yêu tht. Điu này đưc din t bng nhiu cách suy nghĩ và hành đng có v ri rc khác nhau: vic bám cht vào lut l, vic quá bn tâm vi các li thế xă hi và chính tr, mt mi quan tâm quá thn trng vi phng v, tín lư và uy tín ca Hi Thánh, mt s huênh hoang v kh năng qun lư các vn đ thc tin, và mt quan tâm quá mc v các chương tŕnh t giúp ḿnh và thành tu cá nhân. Mt s Kitô hu dành thi gi và sc lc ca h cho nhng điu này thay v́ đ cho Chúa Thánh Thn hưng dn h theo con đưng t́nh yêu, hơn là say mê truyn đt v đp và nim vui ca Tin Mng và t́m nhng ngưi b lc trong đám đông vô s ngưi đang khao khát Đc Kitô [63].

58. R
t thông thưng, đi ngưc vi nhng thúc đy ca Thn Khí, đi sng ca Hi Thánh có th tr thành mt tác phm trong vin bo tàng hoc vt s hu ca mt s ít ngưi ưu tuyn. Điu này có th xy ra khi mt s nhóm Kitô hu quá coi trng mt s lut l, thói quen hoc cách hành đng nào đó. Như thế Tin Mng có khuynh hưng b gim thiu và thu hp li, b tưc mt tính đơn gin, sc quyến rũ và hương v ca nó. Đây có th là mt h́nh thc tinh tế ca thuyết Pêlagiô, v́ nó có v bt đi sng ân sng l thuc vào mt s cu trúc nhân loi. Nó có th nh hưng đến các nhóm, các phong trào và các cng đng, và nó gii thích ti sao h thưng hay bt đu vi mt cuc sng mănh lit trong Thn Khí, mà kết cc là b hóa thch ... hoc hư hoi.

59. M
t khi chúng ta tin rng mi s đu tùy thuc vào n lc ca con ngưi như đưc chuyn đi bng nhng lut l và cu trúc ca Hi Thánh, chúng ta vô t́nh phc tp hoá Tin Mng và tr thành nô l cho mt kế hoch chi tiết, ch đ vài l hng cho tác đng ca ân sng. Thánh Tôma Aquinô nhc nh chúng ta rng các gii lut đưc Hi Thánh thêm vào Tin Mng phi đưc áp dng mt cách va phi “nếu không th cách cư x ca các tín hu tr nên nng n”, khi đó tôn giáo ca chúng ta s tr thành mt h́nh thc nô l [64].

Tóm t
t L Lut

60. Đ
tránh điu này, tt nht là chúng ta hăy t nhc nh ḿnh rng có mt nc thang nhân đc là điu mi gi chúng ta t́m kiếm điu ǵ là thiết yếu. Tính ưu vit thuc v các nhân đc đi thn, là các nhân đc có Thiên Chúa là đi tưng và đng lc ca chúng. trung tâm là đc ái. Thánh Phaolô nói rng điu tht s đáng k là “đc tin hot đng qua đc ái” (Gal 5:6). Chúng ta đưc mi gi c gng hết sc đ bo tn đc ái: “Ai yêu thương tha nhân đă chu toàn l lut ... v́ yêu thương là làm tṛn l lut” (Rom 13:8-10). “V́ toàn th l lut đưc tóm lưc trong mt điu răn duy nht: ‘các con hăy yêu tha nhân như chính ḿnh’” (Gal 5:14).

61. Nói cách khác, gi
a mt đám gii lut và mnh lnh, Chúa Giêsu đă dn sch mt con đưng đ nh́n thy hai khuôn mt, là khuôn mt ca Chúa Cha và ca anh ch em chúng ta. Ngưi không cho chúng ta thêm hai công thc hoc hai gii lut na. Ngưi cho chúng ta hai khuôn mt, hoc tt hơn na, mt khuôn mt duy nht: khuôn mt ca Thiên Chúa đưc phn chiếu trong rt nhiu khuôn mt khác. V́ trong mi anh ch em ca chúng ta, đc bit là nhng ngưi bé nh nht, nhng ngưi d b tn thương nht, nhng ngưi không có kh năng t v và nhng ngưi túng thiếu, ngưi ta t́m thy chính h́nh nh ca Thiên Chúa. Tht vy, vi nhng mnh vn ca nhân loi mng manh này, Chúa s h́nh thành tác phm ngh thut cui cùng ca Ngưi. V́ “có điu ǵ kéo dài, điu ǵ có giá tr trong cuc sng, điu ǵ phong phú mà không biến mt? Chc chn hai điu này: Chúa và ngưi lân cn ca chúng ta. Hai s phong phú này không biến mt!” [65].

62. Nguy
n xin Chúa gii thoát Hi Thánh khi nhng h́nh thc ng đo và Pelagiô mi này, là nhng điu đang đè nng và ngăn chn s tiến b ca Hi Thánh trên con đưng nên thánh! Nhng lm lc này có nhiu h́nh thc khác nhau, theo tính t́nh và cá tính ca mi ngưi. V́ vy, tôi khuyến khích mi ngưi hăy suy nghĩ và phân bit trưc mt Thiên Chúa xem chúng có th hin din trong cuc sng ca ḿnh hay không.