Các nhn đnh v Tông Hun Gheo-đê-tê  t Ex-sú-ta-t  ca Đc Phanxicô

(Tac Gia:  Vũ Văn An)

 

Inés San Martín ca Tp Chí Crux, trưc ngày công b Tông Hun Hăy Hân Hoan và Nhy Mng, cho rng không ai nghĩ tông hun này s châm ng̣i cho mt cuc tranh căi như Tông Hun Nim Vui Yêu Thương, trong đó, Đc Phanxicô thn trng đưa ra kh th rưc l cho nhng ngưi ly d tái hôn dân s. Nhưng cô thêm rng “dĩ nhiên, Đc Phanxicô là v giáo hoàng ca nhng bt ng” nên không ai biết chc phn ng đi vi nó s ra sao".


Opus Dei: Tông hu
n ng li vi mi ngưi

Christopher Wells g
i Hăy Hân Hoan và Nhy Mng là bn ch dn vào Kitô Giáo ca thế k 21. Jack Valero, Giám Đc Truyn Thông ca Opus Dei Anh, có ging khiêm tn hơn, cho rng Tông Hun nhn mnh ti ơn gi nên thánh trong đi sng hàng ngày và đc bit nhc đến chng tá giáo dân. Đây cũng là s đip đưc c vũ và đem ra sng bi các thành viên ca Ph Doăn Tông Ṭa Opus Dei.

Valero nói r
ng: “Đây là mt văn kin tuyt vi ng vi mi ngưi, tuyt đi là vi mi ngưi, và bo h rng bn không cn phi là mt con ngưi đc bit, hay mt linh mc, hoc mt n tu, hay mt giáo hoàng mi c gng nên thánh. Mi ngưi nên c gng nên thánh và vic này d thôi: bn ch cn mun và đ Chúa thc hin nó trong bn, ơn thánh Chúa luôn có đó cho mi ngưi".

“Chính trong nh
ng vic b́nh thưng hàng ngày ca đi sng bn s t́m thy s nên thánh y...”.

Theo Valero, Đ
c Phanxicô phác tho các phương cách truyn thng đ nên thánh: cu nguyn, ăn chay và làm vic bác ái, vi vic nhn mnh ti phương cách th ba: “nh́n nhng ngưi chung quanh ta và thy h đi din Chúa Kitô đi vi ta”.

Valero cũng cho r
ng, ngoài các vic thương xót nhng ngưi túng thiếu, nên thánh h vic “đi làm, làm vic ca ḿnh đàng hoàng, và liên h vi các bn đng nghip ti nơi làm vic”. Thành th “Mi hành đng liên quan ti đi sng hàng ngày, ti ngưi khác, đu là thành phn ca c gng nên thánh”.

Tr
n chiến không ngng

Deborah Castellano Lubov c
a Zenit th́ chú trng ti khía cnh “chiến đu không ngng” ca vic nên thánh, không phi là chuyn cơm ba.

Kư gi
này dù có nhc đến quan đim “các thánh nhà bên cnh” ca Đc Phanxicô, ch không phi các thánh xa xôi diu vi, nhưng khi nhc đến “bin phân”, mt vic có l ch “d” vi my môn đ ca Thánh Inhaxiô thành Loyola, ch không d vi bàn dân thiên h, nên đă coi “đi sng Kitô hu là mt trn chiến”. Nếu không nghĩ như thế, th́ Tông Hun cnh cáo rng, chúng ta “s tr thành mi ngon ca tht bi và tm thưng”. Có điu, theo kư gi này, Tông Hun bo đm Chúa ban cho ta “nhng vũ khí rt mnh” như cu nguyn, suy nim, Thánh L, Xưng Ti, Chu Thánh Th, các hành vi bác ái và ni ṿng tay ln cng đng.

Ch
ng vic quá nhn mnh ti tín lư và lut l

Kư gi
Edward Pentin ca t National Catholic Register th́ bo Tông Hun này “dài ḍng” (lengthy). Dĩ nhiên, v́ nó gm ti 22,000 ch, “nói v nhiu th tài mà Đc Thánh Cha tng nhc đi nhc li trong 5 năm qua”, trong đó, có vic “nhn mnh quá đáng ti tín lư”.

Theo Pentin, khi nh
c đến hai lc giáo Ng Đo và Pêlagiô, tng đưc Văn Kin Placuit Deo ca Thánh B Giáo Lư Đc Tin ban hành hi tháng Hai năm nay, Đc Phanxicô có ni rng đnh nghĩa v chúng. Ngài bo ng đo ngày nay “phán đoán ngưi khác da vào kh năng hiu s phc tp ca mt s tín lư nào đó”. H cũng “thu gn giáo hun ca Chúa Giêsu vào mt th lun lư lnh lùng và khc nghit ch t́m cách thng tr mi s”.

Đ
c Giáo Hoàng nói thêm: “khi mt ai đó có câu tr li cho mi câu hi, th́ đó là du hiu h đang không trên con đưng đúng. Rt có th h là tiên tri gi, chuyên dùng tôn giáo cho các mc đích riêng ca h, đ c vũ các lư thuyết tâm lư hc hay tri thc ca riêng h”. Ngài cũng cnh cáo chng li vic tin rng biết tín lư giúp ngưi ta tr thành “hoàn ho và tt hơn ‘đám qun chúng dt nát’”.

C̣n b
n tân Pêlagiô ngày nay th́ b Đc Phanxicô cho là “ám nh vi l lut, chi li quan tâm ti phng v, tín lư và tiếng tăm ca Giáo Hi, dành tm quan trng quá đáng cho mt s qui lut” hơn là mun lan truyn “v đp và nim vui ca Tin Mng và t́m kiếm ngưi lc li”.

Ngài kh
n thiết “Xin Chúa gii thoát Giáo Hi khi các h́nh thc tân ng đo và Pêlagiô này đang đè bp Giáo Hi và ngăn chn Giáo Hi tiến bưc trên đưng thánh thin!”

M
nh m và thng thn

Đ
c Hng Y Daniel N. DiNardo, Tng Giám Mc Galveston-Houston và là Ch Tch Hi Đng Giám Mc/Hoa Kỳ, ngày 9 tháng Tư, lên tiếng ca ngi Tông Hun Hăy Hân Hoan và Nhy Mng ca Đc Phanxicô v́ “nhng li l mnh m, thng thn” và “rt rơ ràng” trong cương v “Đng Đi Din ca Chúa Kitô”.

Đ
c Hng Y cho rng câu “Đng s nên thánh” s 30 đă đp thng vào mt ngài trưc nht. V́ ai cũng s phi c gng nên thánh, s b chê cưi, chế giu, thm chí ghét b. Nhưng đây là điu Chúa kêu gi mi ngưi chúng ta thc hành (1Tx 4:3) (s 19).

Trong s
nhng vic cn làm đ nên thánh, Đc Hng Y lưu ư đc bit ti “s lch thip (civility) trong mi tương tác ca chúng ta, nht là trong các phương tin truyn thông”. Và ngài nhn mnh: “ngay trong các bt đng gay gt vi nhau, ta phi luôn nh rng Thiên Chúa mi là ngưi phán kết, không phi con ngưi” (Gcb 4:12).

Bi
n phân

Các tác gi
Ḍng Tên, Ḍng ca Đc Phanxicô, th́ làm ni bt các nét “Ḍng Tên” trong văn kin mi nht ca Đc Phanxicô. Và không nét Ḍng Tên nào ni bt trong triu giáo Hoàng Phanxicô hơn vic bin phân.

Th
c vy, linh mc Bill McCormick, SJ, khi viết bài tóm lưc Tông Hun trên t Jesuit Post, đă nhn mnh ti đim này. Theo ngài, “Món mang v nhà ăn (take-away) hào nhoáng nht ly t văn kin này là s bin phân, và s bin phân có nghĩa ǵ đi vi tính công đng, thm quyn giáo hoàng và các áp dng mc v ca giáo hun Giáo Hi”.

Linh M
c cho rng nh bin phân, ta có có th gii quyết s căng thng gia “s nên thánh ca giai cp trung lưu” và s tm thưng. Đây là mt s căng thng quan trng đi vi Đc Phanxicô, ngưi vn khuyên ta v́ Chúa hăy t b mi s... thế nhưng li lo ngi là chúng ta s không nhn ra và trân qúi tính thánh thin nơi nhng điu b́nh thưng”.

Theo Linh M
c, “mt đàng, Đc GH Phanxicô mun chúng ta nh́n thy s nên thánh ca nhng ngưi xung quanh ta, ca nhng ngưi và nhng nơi ta thy ḿnh hin din. Nhưng đàng khác, Đc Phanxicô li hi chúng ta s nên thánh này làm sao mà biết đưc, yêu mến đưc, và thc hành đưc đ đưa chúng ta li gn Thiên Chúa hơn. Nói cách khác, ngài thúc cùi ch khiến ta tiến ti magis (điu hơn)”.

Cha McCormick cho r
ng “Thích đáng xiết bao khi mt Giáo Hoàng Ḍng Tên hưng dn chúng ta nh́n thy s ni kết thân mt gia ơn gi nên thánh ph quát và magis (điu hơn) ca Thánh Inhaxiô thành Loyola”. Ai cũng biết khu hiu ca Ḍng Tên là: Ad Majorem Dei Gloriam, Đ Chúa Đưc Vinh Hin Hơn). Cái hơn y chính là s nên thánh.

Tr
li nhng ngưi phê phán Nim Vui Yêu Thương

N
kư gi Inés San Martín ca Crux chú trng ti mt đim khác trong Hăy Hân Hoan và Nhy Mng. Cô viết: dù trong tông hun mi, Đc Phanxicô bàn ti nhiu th tài vn thưng có trong tư duy ca ngài và trong nn linh đo Công Giáo, “nhưng trong bi cnh hin nay, nó cũng đă cung cp mt nhn đnh gián tiếp v hai vn đ nóng bng gn đây: Th nht, v giáo hoàng này thc s tin ǵ v ha ngc, đi sau, và lănh vc tâm linh? Th hai, ngài tr li ra sao nhng ngưi phê b́nh ging hàng trăm ngưi mi đây t hp ti Rôma vào hôm th By đ thách thc văn kin Nim Vui Yêu Thương năm 2016 ca ngài?”

Theo cô, tuy không tr
c tiếp nói đến ha ngc, nhưng Đc Phanxicô qu quyết có ma qy và nh hưng ma quái ca chúng. V nhng ngưi ch trích Nim Vui Yêu Thương, Đc Phanxicô có cái nh́n khá m đm. Ngài viết: “Trái vi s thúc đy ca Chúa Thánh Thn, đi sng ca Giáo Hi có th tr thành mt mnh ca bo tàng vin hay tài sn ca mt s ít ngưi đưc chn. Vic này có th xy ra khi mt s nhóm Kitô hu dành tm quan trng quá đáng cho mt s qui lut, phong tc hay cung cách hành đng. Tin Mng lúc đó b rút gn và thu hp, mt hết nét đơn gin, sc quyến rũ và v ngt ca nó”.

C
đin Phanxicô

Christopher Altieri th́ cho r
ng Hăy Hân Hoan và Nhy Mng là văn kin có tính “c đin Phanxicô” v́ bàn đến các ch đ và th tài vn đưc coi là ch yếu đi vi Đc Phanxicô, dù ch yếu nói đến ơn gi nên thánh ph quát.

Tuy nhiên, nh
ư ngưi Ư quen nói: la lingua batte dove il dente duole (lưi liếm chiếc răng đau) nên ngưi ta đoán trong tông hun này, Đc Phanxicô có mt s “chiếc răng đau”.

Chi
ếc răng đau đáng lưu ư nht rt có th là vn đ di dân. Trong đon 102, ngài viết: “Chúng ta thưng nghe nói rng, v́ ch nghĩa duy tương đi và các thiếu sót ca thế gii hin nay, hoàn cnh ca di dân, chng hn, là vn đ ít quan trng. Mt s ngưi Công Giáo coi nó là vn đ hng hai so vi các vn đ đo đc sinh hc ‘nghiêm trng’ hơn. Nếu mt chính khách đang mong có phiếu bu mà nói như thế th́ ta c̣n hiu đưc, nhưng mt Kitô hu th́ không, v́ vi h thái đ thích đáng duy nht là đng v phía các anh ch em ca chúng ta đang liu mng sng đ đem li mt tương lai cho con cái h”.

Nét n
i bt na trong Hăy Hân Hoan và Nhy Mng là điu tác gi này gi là “chiêm nim trong hành đng”. Thc vy, Đc Phanxicô cho rng:

“Đi
u không lành mnh là yêu s thinh lng trong khi trn chy vic tương tác vi ngưi khác, mun ḥa b́nh và yên tĩnh trong khi trn tránh hot đng, t́m kiếm cu nguyn trong khi khinh ghét phc v. Mi s đu có th chp nhn và tích hp vào cuc sng ca ta trên trái đt, và tr thành mt phn ca đưng nên thánh. Ta đưc kêu gi tr thành ngưi chiêm nim gia lúc hành đng và ln lên trong s thánh thin bng cách thi hành s mnh riêng ca ḿnh mt cách có trách nhim và qung đi”.

M
ưi lăm ch ch yếu

Antoine Mekary c
a ALETEIA th́ lit kê 15 ch ch yếu ca Hăy Hân Hoan và Nhy Mng: Các Mi Phúc (s 63), Đc Maria (s 176), Bách Hi (s 92-93), Hân Hoan (các s 122 và 126), Thinh Lng (các s 149, 150 và 151), Thánh Th (s 157), Chng T (s 138), Khiêm Nhưng (các s 118,119 và 120), Ma Qy (các s 158-161), Liên Mng (s 155), Ư Thc H (các s 100 và 101), Ngưi Nghèo (các s 96 và 97), Di Dân (các s 102 và 103), Mnh Dn Truyn Giáo (các s 129, 130 và 131).

Không theo các v
tin nhim

T
p Chí LifeSiteNews th́ cho biết ti sao các v tin nhim ca Đc Phanxicô không đng ư vi ngài. V́ phá thai là quan trng nht trong mi vn đ nhân quyn.

T
p chí trên cho rng Đc Phanxicô coi phá thai cũng tương đương như các vn đ luân lư khác như di dân chng hn, ngưc vi các v tin nhim coi phá thai là vn đ trm trng nht. Chính v́ thế, ngài ch trích nhng ngưi coi di dân là mt vn đ “hng hai so vi các vn đ đo đc sinh hc nghiêm trng hơn”.

T
p chí trên trích dn Đc Gioan Phaolô II coi quyn sng là nhân quyn căn bn nht, đ nht hng. Do đó, Tp Chí này cho rng, trong Hăy Hân Hoan và Nhy Mng, Đc Phanxicô đă “hun quyn hóa mt ư thc h mà chính ngài đă phát biu sáu tháng sau ngày lên ngôi giáo hoàng, khi ngài nói vi tp chí America rng: ‘chúng ta không th ch nhn mnh đến các vn đ liên quan ti phá thai, hôn nhân đng tính và s dng các phương pháp nga thai’. Ngài ch trích Giáo Hi b ‘ám nh’ vi các vn đ luân lư này trong điu t New York Times gi rt đúng là mt nhn đnh 'gây chn đng khp Giáo Hi Công Giáo Rôma'”.

T
p Chí này cho rng “lun đim táo bo ca mt v giáo hoàng cho rng không nên coi các vn đ đo đc sinh hc như vic sát hi nhng con ngưi vô ti, rt tr quan trng hơn vic ‘chào đón’ các di dân xem ra chưa tng có”, nht là v́ văn kin này đưc công b nhân dp L Truyn Tin. Đây cũng là quan đim ca nhóm pḥ s sng ln nht ca M là nhóm Susan B. Anthony List. Nhóm này cho rng Hăy Hân Hoan và Nhy Mng “làm m chiến tuyến và gây nên hàm h ln ln”.

Tuy nhiên, theo Christopher Wells c
a Crux, Greg Schleppenbach, phó giám đc ca Văn Pḥng Các Sinh Hot Pḥ S Sng ca Hi Đng Giám Mc/Hoa Kỳ, cho rng tông hun này không có ǵ mi l v́ Giáo Hi vn ch trương phi hăng say bo v như nhau mi s sng con ngưi, mi giai đon, và trong mi điu kin. Nên phi đc đon nói v chng phá thai như li kêu gi nhng ngưi pḥ s sng ch biết chng phá thai mà loi b mi vn đ khác, như nhn đnh ca Charles Camosy, giáo sư đo đc hc ti Đi Hc Fordham.

Có đi
u, Giáo Sư Camosy khuyên các đng minh công khai ca Đc Phanxicô nên ln tiếng hơn chút na trong vic bo v s sng con ngưi, ch hin h không “rơ ràng, cương quyết, và hăng say” cho lm trong vic bo v s sng các tr chưa sinh.

Ơn thánh mi là trng tâm

Austen Ivereigh, ng
ưi viết tiu s ca Đc Phanxicô, th́ cho rng nhng ngưi ch trích Đc Phanxicô không hiu chút ǵ v ngài. Theo ông, Nim Vui Yêu Thương chng hn không tp trung vào vic bo v s tht ca hôn nhân b́nh din văn hóa và lut l mà nhm m rng đưng vào ơn thánh, giúp ngưi ta sng s tht này.

Trong Hăy Hân Hoan và Nh
y Mng, ngài cũng kêu gi mi ngưi m ḷng ḿnh ra đón nhn ơn thánh.

Tác gi
này cho rng Đc Phanxico theo đưng hưng ca Thánh Augustinô coi ơn thánh là hng phúc bên trong luôn có đó cho chúng ta trong cu nguyn khiêm nhưng khi chúng ta sai phm, và trong sai phm này, Thiên Chúa luôn dùng sáng kiến đ thay đi con ngưi.

Cũng theo Thánh Augustinô, các y
ếu đui ca con ngưi không đưc ơn thánh cha lành mt lúc là xong, nhưng s nên thánh ca ta ln mnh dn vi thi gian trong vic chúng ta khiêm nhưng tiếp nhn ơn thánh, tng bưc, tng bưc, gia nhng gii hn ca hoàn cnh và sc lc.

Ng
ưc li, “không tha nhn t tn đáy ḷng và mt cách cu nguyn các gii hn ca ta s ngăn cn ơn thánh làm vic hu hiu trong ta” v́ chúng ta t đóng ca không cho điu ta nghĩ ta không cn bưc vào.

Theo tác gi
này, Đc Phanxicô tin rng vic Giáo Hi nhn mnh ti s tht và gii lut luân lư mà không nhn mnh ti tính trung tâm ca ơn thánh đă khiến li mi gi ca Kitô Giáo tr nên gm guc, thm chí đe da, và là mt lư do ti sao nhiu ngưi đă ngưng lng nghe Giáo Hi”

Không ch
đ tr li phe ch trích

Phil Lawler, m
t kư gi Công Giáo bo th, th́ cho rng Hăy Hân Hoan và Nhy Mngkhông phi ch đ tr li phe ch trích, như truyn thông thế tc vn nghĩ.

Th
c vy, theo Lawler, T New York Times cho chy hàng tít: “Đc Giáo Hoàng Phanxicô đt vic Quan Tâm Di Dân và Chng Đi Phá Thai Trên Cùng Mt V Thế Như Nhau”. Hăng Tin Reuters cho rng theo Đc Phanxicô “Chng Các Bt Công Xă Hi Cũng Quan Trng Như Chng Phá Thai”; T Wall Street Journal cho chy hàng tít: “Đc Giáo Hoàng nói Đu Tranh Chng Nghèo Đói Cũng Nht Thiết Như Chng Phá Thai”; c̣n hăng CNN th́ nói: “Đc Giáo Hoàng Phanxicô Nói Rng Giúp Ngưi Nghèo Và Di Dân Cũng Quan Trng Như Chng Phá Thai”.

T
New York Times cho rng Đc Phanxicô “đánh tr các nhà phê phán bo th bên trong Giáo Hi”. T Wall Street Journal nhn đnh: tông hun là “c gng mi nht ca ngài nhm tái điu chnh các ưu tiên ca giáo hun luân lư ca Giáo Hi khi điu ngài gi là quá nhn mnh ti nn đo đc tính dc và y hc”.

Lawler cho r
ng các nhn đnh trên không hn phi lư. V́ Đc Phanxicô qu có nhng đon nhm vào ngưi Công Giáo bo th. Nht là lúc ngài đ cp ti các thuyết tân Ng Đo và Tân Pêlagiô.

Tuy nhiên, ch
đích ca Hăy Hân Hoan và Nhy Mngkhông phi thế, mà là làm thế nào đ nên thánh trong đi sng b́nh thưng hàng ngày.

Chúng ta đang đi v
đâu?

Tuy nhiên, ng
ưi thân tín ca Đc Phanxicô dưng như nghĩ khác. V này cho rng, Hăy Hân Hoan và Nhy Mnglà câu tr li cho câu hi: “Chúng ta đang đi v đâu?” (ca hi ngh th By qua ti Rôma đ ch trích Nim Vui Yêu Thương)

Th
c vy, theo Claire Giangravé ca Crux, ít nht đó là quan đim ca Đc Tng Giám Mc Angelo De Donatis, v đi din ca Đc Phanxicô cai qun Giáo Phn Rôma, và là ngưi tŕnh by chính Tông Hun Hăy Hân Hoan và Nhy Mng ti cuc hp báo 9 tháng Tư, và ngài tr li: Giáo Hi đang tiến trên đưng thánh thin. Giáo Hi s trng rng nếu không gi vng đưng nên thánh ca ḿnh.

Nhà báo Valente, m
t trong ba v hin din trên bàn ch ta cuc hp báo, cho rng dù không trc tiếp tr li nhng ngưi ch trích Nim Vui Yêu Thương, nhưng Hăy Hân Hoan và Nhy Mngni tiếp đưng hưng ca Nim Vui Yêu Thương. V́ nó tŕnh by “nhu cu ơn thánh trên căn bn tng gi tng phút mt” ca nhng con ngưi trên thc tế ca đi thưng. Quan đim này, trong yếu tính, “kết hp hai văn kin”.

Chính đ
làm ni bt khía cnh “nhng con ngưi thc tế” ca đi thưng trên, mà bui hp báo công b Hăy Hân Hoan và Nhy Mng, ngoài Đc Tng Giám Mc Donatis, ch có hai ngưi khác đu là giáo dân.

Léon Bloy và t́nh yêu

Ch
có bn tin ca CNA ngày 9 tháng tư là lưu ư ti s kin: trong bài din văn đu tiên trên ngôi giáo hoàng, Đc Phanxicô đă trích dn Léon Bloy, ngưi tân ṭng Pháp, đng thi là mt tác gi và mt nhà huyn nhim tng gây nh hưng cho mt s tiếng nói văn hc quan trng nht thi hin đi. Trong Hăy Hân Hoan và Nhy Mng, ngài li trích dn Léon Bloy mt ln na, v́ ông này cho rng “thm kch ln nht và duy nht trên đi là không tr nên mt v thánh”.

Đ
c Phanxicô c̣n trích dn mt câu khác ca nhà tư tưng này: “T́nh yêu không làm bn ra yếu t, v́ nó là ngun ca mi sc mnh”. Hăy Hân Hoan và Nhy Mngqu đưc viết trong yêu thương và nên đưc đc trong yêu thương.

Tuy nhiên, nó đ
ưc chào đón bng đ mi thái đ, trong đó, có c hoài nghi, phê phán. Facebook và Tweeter trong my ngày qua phn nh hin tưng này. Điu này d hiu v́ chính Hăy Hân Hoan và Nhy Mngcũng không thiếu các phê phán. Hin tưng này khiến nhiu sáng kiến ca Đc Phanxicô không đưc lưu ư thích đáng. Nht là đim ngài nhn mnh rng đc ái nm tâm đim s thánh thin. Nên nếu các nhà lănh đo Công Giáo và các hc gi không tiếp nhn và tho lun văn kin này bng đc ái, th́ văn kin này măi măi ch là chuyn tri thc vô b.