CHƯƠNG I

THIÊN CHÚA QUYẾT ĐỊNH

TẠO DỰNG VŨ TRỤ MUÔN LOÀI

Lạy Đức Vua, lạy Chúa Tối Cao Cực Khôn ngoan: những phán quyết của Ngài khôn dò, đường lối của Ngài không kế dõi theo (Rom 11:33)! Lạy Thiên Chúa toàn năng, tự hữu hằng có từ thuở đời đời (Gv 18:1)! Ai hiểu được Chúa cao cả, ai xứng đáng với các kỳ công vô cùng rực rỡ vĩ đại của Ngài, ai dám hỏi Chúa tại sao Ngài tạo dựng chúng? (Rom 9:20). Chúa được chúc tụng trên muôn loài, ánh mắt chúng con không thể nhìn tới Ngài, trí chúng con không thể nào hiểu được Ngài. Lạy Đức Vua cao cả, con chúc tụng Ngài vì đã đoái thương cho con, kẻ nô lệ và chỉ là côn trùng hèn hạ trên mặt đất, được thấy những ân sủng vĩ đại cùng các huyền nhiệm cực kỳ cao siêu của Chúa.

Tác giả được ơn nhận thức những gì thuộc về Thiên Chúa Ba Ngôi: Ba Ngôi mà Một Thiên Chúa thực, đồng hằng hữu, cùng một bản tính, đồng quyền năng và thánh vô cùng, yêu thương khôn lường, giầu có vô biên, đời đời cao quí vô cùng, phải được muôn loài chúc tụng. Tác giả cũng được cho biết vũ trụ muôn loài được cưu mang trong trí Thiên Chúa, được tạo dựng theo những giai đoạn sau đây (theo cách nói của chúng ta).

 Giai đoạn thứ nhất: Thiên Chúa Tối Cao cho thấy sự cần thiết, chính đáng và thích hợp nhất việc thông ban chính Chúa, truyền đạt, ban phát sự rộng lượng, lòng thương xót ở chính Chúa, bằng việc rộng lượng thông ban cho bên ngoài sự sung mãn tràn đầy các kho tàng ân sủng vô cùng của Chúa. Tác giả được soi sáng và hiểu biết hai điều khiến tác giả ngạc nhiên, làm cho trái tim vốn hững hờ bốc cháy tới tiêu tan. Điều thứ nhất là Thiên Chúa khao khát cấp bách mãnh liệt muốn thông ban Ngài và mọi kho tàng ân sủng cho các thụ tạo. Điều thứ hai là kho tàng ân sủng vô biên mà Thiên Chúa ban phát hết sức dồi dào nhưng vẫn còn vô cùng, như thể chưa ban phát gì cả. Thiên Chúa chuẩn bị, thánh hoá, chứng minh, khắc phục mọi thụ tạo và từng cá nhân bằng ân sủng và sự toàn thiện. Thiên Chúa sẵn sàng ban cho từng người nhiều ân sủng hơn cho toàn thể các thiên thần. Nếu như tất cả mọi giọt nước biển, mọi hạt cát trên các bãi biển, mọi thiên thể, mọi thụ tạo có khả năng nhận định về các ân sủng của Chúa, hẳn chúng nhận được các ân sủng vô lượng, nếu chúng không chống lại việc tiếp nhận các hồng ân đó.

Giai đoạn thứ hai là xác nhận, quyết định mục đích và ý định tối hậu việc thông ban chính Thiên Chúa cho bên ngoài. Việc đó biểu hiện sự cao cả, phát huy vinh quang vĩ đại vô cùng của Đấng Toàn Năng. Thiên Chúa tỏ lộ chính Ngài do việc đại lượng ban phát các thuộc tính của mình, tác động Uy Quyền Tuyệt Đối để được nhận biết, chúc tụng và tôn vinh.

Giai đoạn thứ ba gồm việc lựa chọn, ấn định thứ tự, sắp xếp thể thức việc thông ban này, ngõ hầu thể hiện đầy đủ các mục đích tối hậu tuyệt vời. Được ấn định trước nhất trong phần này là Ngôi Lời Thiên Chúa sẽ mặc lấy thân xác trở nên hữu hình. Tính chất toàn hảo và việc tạo dựng nhân tính cực thánh Chúa Kitô, Chúa chúng ta, được ấn định và hình thành trong trí Đấng Tạo Hóa khôn ngoan vô cùng. Thứ đến, những lý tưởng về toàn thể nhân loại cũng được hình thành theo hình ảnh Ngôi Lời Thiên Chúa hữu hình. Thiên Chúa sắp đặt sự hài hòa, vẻ đẹp của bản chất nhân loại được cấu tạo gồm thân xác thể lý và linh hồn bất tử, được phú thác khả năng nhận biết và làm vui lòng Đấng Tạo  Hóa, phân biệt giữa thiện với ác, và ý chí tự do yêu mến Thiên Chúa.

Giai đoạn thứ bốn là ấn định các đặc ân và thánh sủng được phong ban cho nhân tính của Ngôi Lời. Ở giai đoạn này, Thiên Chúa tối cao mở tay đại lượng quyền năng vô cùng và mọi kho tàng, làm sung túc nhân tính và Linh Hồn cực thánh Chúa Kitô bằng sự phong phú tràn đầy đặc ân và thánh sủng. Như thế hoàn thành điều thánh vương David nói sau này: “Sông nhánh, sông cả đều làm cho thành thánh Thiên Chúa vui mừng” (Tv 45:5).

Cũng trong giai đoạn này, theo lớp lang tự nhiên, tiếp đến việc tiền định Đức Hiền Mẫu Ngôi Lời Thiên Chúa nhập thể. Mẹ Maria đã được cưu mang trong trí Thiên Chúa theo cách, theo tình trạng thích hợp, xứng đáng với địa vị cao cả, phẩm cách ưu việt và các đặc ân của nhân tính Con Cực Thánh Mẹ. Suối nguồn Thiên Chúa cuồn cuộn mãnh liệt đổ tràn đầy theo sức Mẹ có thể nhận và xứng với địa vị Mẹ Thiên Chúa.

Khi hiểu biết những mầu nhiệm và thánh ý cao siêu này, tác giả phải thú nhận là đã ngây ngất trong lạ lùng thán phục đến độ vượt ra khỏi chính mình. Khi nhìn thấy Thụ Tạo thánh thiện tinh khiết tột đỉnh này là Mẹ Maria rất thánh được tạo dựng, bẩm thai trong trí Thiên Chúa từ thuở đời đời, tác giả vui mừng hân hoan tôn vinh Thiên Chúa Toàn Năng. Vì thánh ý vô cùng cao cả huyền nhiệm, Thiên Chúa đã tạo dựng cho chúng ta một Thụ Tạo cực tinh tuyền vĩ đại, cực kỳ huyền nhiệm, giống Thiên Chúa, xứng đáng được muôn loài đời đời chúc tụng.

Nhiều điều của huyền nhiệm này đã được tiết lộ, nhưng phần lớn vẫn còn niêm kín. Tác giả ngây ngất khi nhìn thấy Nhà Tạm này của Thiên Chúa. Thiên Chúa đáng ca tụng hơn trong việc tạo dựng Đức Trinh Nữ Maria, hơn cả việc tạo dựng toàn thể vũ trụ vạn vật, mặc dầu muôn loài làm sáng tỏ quyền năng lạ lùng của Đấng Tạo Hoá. Nơi chỉ một mình Mẹ Maria tích chứa nhiều kho tàng Thiên Chúa hơn nơi tất cả mọi thụ tạo khác. Sự phong phú quí báu của các kho tàng thánh sủng nơi Đức Trinh Mẫu tôn vinh danh Thiên Chúa vượt trên toàn thể mọi thụ tạo khác nhiều lần.

Đến đây, theo cách chúng ta hiểu, là lời giao ước được thiết lập với Ngôi Lời về mức độ thánh hoá, sự toàn hảo, các đặc ân và thánh sủng mà Đức Hiền Mẫu Maria được có. Trong giai đoạn này, cũng như trong giai đoạn thứ ba và trong giai đoạn cuối cùng, Thiên Chúa quyết định tạo dựng nơi Ngôi Lời Nhập Thể và Thánh Mẫu sẽ cư ngụ. Vì Ngôi Lời Nhập Thể và Thánh Mẫu mà trước hết Thiên Chúa tạo dựng trời, đất, các tinh tú, mọi thiên thể và mọi thứ ở trong vũ trụ. Kế đến là quyết định việc tạo dựng, chuẩn bị các chi thể mà Chúa Kitô là Đầu, là Vua.

Trong giai đoạn thứ năm, Thiên Chúa quyết định tạo dựng các thiên thần tuyệt diệu, giống hình ảnh Thiên Chúa. Các thiên thần được tạo dựng trước hết để tôn vinh, phụng thờ trước nhan thánh, nhận biết và yêu mến Chúa. Thứ đến là các thiên thần được chỉ định tôn vinh, chúc tụng, phục vụ nhân tính của Ngôi Lời Hằng Hữu; nhìn nhận Ngôi Lời Nhập Thể là Thủ Lãnh; chúc tụng Chúa và Thánh Mẫu Maria, Nữ Vương các thiên thần. Trong giai đoạn này, Chúa Kitô, ban cho các thiên thần mọi ân sủng mà các vị này được hưởng. Chúa Kitô được đặt là Thủ Lãnh, Gương Sáng, là Vua tối cao mà các thiên thần phải thần phục.

Việc định phận các thiên thần tốt lành và đày xuống hoả ngục các phản thần cũng thuộc giai đoạn này. Do sự khôn ngoan vô cùng, Thiên Chúa thấy tất cả mọi hành động của các thiên thần tốt lành và của các phản thần. Do thánh ý và lòng nhân từ đại lượng vô biên, Thiên Chúa thấy thích đáng việc định phận các thiên thần tốt lành hằng vâng phục tôn vinh Chúa; và do phép công chính, đày xuống hỏa ngục các phản thần vì tội kiêu ngạo, bất tuân lệnh Chúa vì chúng tự ái hỗn xược ngạo mạn. Cũng trong giai đoạn này được quyết định việc tạo dựng thiên đàng làm phần thưởng cho các thiên thần tốt lành; trái đất, các thiên thể khác cũng được quyết định tạo dựng cho mọi thụ tạo khác; và hoả ngục để phạt các phản thần.

Trong giai đoạn thứ sáu, nhân loại được tạo dựng cho Chúa Kitô, Đấng là Thủ Lãnh nhân loại. Nhân loại được tạo dựng giống hình ảnh Chúa Kitô, để Ngôi Lời Nhập Thể có thể nhận ra anh em. Trong giai đoạn này toàn thể nhân loại được tạo dựng, khởi đầu bằng một người nam, một người nữ, và tự sinh sản truyền giống. Từ thuở đời đời, nhờ công nghiệp Chúa Kitô Chúa chúng ta, các đặc ân và ân sủng công chính nguyên thủy được an bài. Việc Nguyên Tổ Adong sa ngã được thấy trước, và qua ông mà các miêu duệ ông vấp phạm, ngoại trừ Đức Maria, Đấng không phải ở trong trường hợp này. Để làm thuốc chữa trị tội lỗi nhân loại, Thiên Chúa quyết định rằng nhân tính cực thánh của Ngôi Lời phải có khả năng chịu đau khổ. Những người được tiền định hưởng hạnh phúc được chọn qua ơn tự do, những kẻ được thấy trước sẽ phải trầm luân hoả ngục cũng được hưởng đức công chính (ơn tự do) y như thế. Từ thuở đời đời, Thiên Chúa an bài tất cả mọi thứ thuận tiện cần thiết cho việc nhân loại ăn năn trở lại, cho việc lãnh nhận Ơn Cứu Độ và Ơn Tiền Định. Không có sự bất công đối với nhân loại, vì nếu nhân loại tự do phạm tội, họ cũng có thể tự do xa lánh tội nhờ ân sủng và ánh sáng lý trí. Thiên Chúa không vi phạm quyền tự do của bất cứ ai, không từ chối một ai điều cần thiết cho người đó. Vì luật Chúa được viết trong trái tim người ta, không một ai có thể được tha thứ vì không nhận biết, không yêu mến Chúa là Thiên Chúa Tối Cao.

Lạy Thiên Chúa Tối Linh và cao cả vô cùng! Ước chi con có được lòng yêu mến, sự trọn lành của tất cả các thiên thần và các người công chính để con tuyên xưng chúc tụng sự cao cả Chúa cách xứng đáng! Lạy Chúa Toàn Năng, con nhìn nhận mình không xứng đáng hưởng đặc ân muôn đời ghi nhớ về kiến thức siêu việt và ánh sáng này liên quan đến Thiên Chúa đáng chúc tụng đời đời. Khi nhìn thấy sự cao cả của Chúa, con thấy sự hèn mọn của con, mà điều này trước giây phút hạnh phúc đó con đã chẳng biết. Con cũng chẳng biết sự cao cả tuyệt vời của đức khiêm tốn mà bây giờ con học được. Con không muốn nói con có được thánh đức khiêm tốn, nhưng cũng không thể chối con đã được cho thấy đường dẫn tới thánh đức này. Lạy Thiên Chúa Tối Cao, ánh sáng Chúa soi sáng tâm hồn con và đèn Chúa soi đường con đi (Tv 118:105), để con nhìn thấy con đã là gì, bây giờ con là gì, và con lo sợ con sẽ trở thành gì. Lạy Vua Tối Cao, Chúa đã cho con hiểu biết và làm cho ý muốn của con bừng cháy lửa khao khát Chúa.