Băo ḷng – Lm. Giuse Trần Việt Hùng

C̣n Thầy, Thầy bảo anh em: hăy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đăi anh em (Mt. 5,44).

Bạn tôi lái xe xuống Phố Tầu ở Mahattan kiếm được chỗ trống đậu xe dọc theo đường lộ và đi bỏ tiền vào máy tính giờ đậu xe gần bên. Chỉ chưa đầy một phút sau, trong khi bạn trở lại với biên nhận trong tay, th́ đă thấy một cảnh sát công lộ đang ghi giấy phạt v́ vi phạm luật đậu xe là 90 đô. Nói qua nói lại, bạn vẫn phải nhận vé phạt. Cảnh sát nói: Nếu muốn được giảm phạt phải gởi kèm cả vé phạt và biên nhận ghi giờ parking cho Sở Tài Chánh, thành phố Nữu Ước. Vé phạt và biên nhận được gởi đi, nhân viên Sở Tài Chánh trừ cho một nửa số tiền và ghi rằng muốn được tha phạt toàn bộ, bạn phải làm hẹn ra ṭa. Câu truyện nghe mà ứ máu, tuy số tiền không bao nhiêu nhưng bị oan ức. Biết chia xẻ cùng ai. Ra ṭa lại mất toi một ngày làm. Trả phạt cho xong, ḷng không phục!

 

Hăy yêu kẻ thù. Chúa Giêsu mở rộng chân trời yêu thương tới hết mọi người. Lời khuyên dạy của Chúa cao siêu và tuyệt vời qúa. Chúng ta cảm nhận rằng t́nh yêu thương của chúng ta đối với tha nhân và kẻ thù chỉ mới là ở bước khởi đầu. Những người dưng nước lă, những khách qua đường và những người xa lạ không quen biết, chúng ta rất ít quan tâm nói chi đến yêu thương. Chúng ta chỉ dễ dàng yêu thương những người có cảm t́nh và yêu thương chúng ta. Nhưng Chúa Giêsu lại dậy rằng: V́ nếu anh em yêu thương kẻ yêu thương ḿnh, th́ anh em nào có công chi? (Mt. 5,46).

 

Trong thực tế cuộc sống, t́nh yêu vị tha thường rất giới hạn. Theo quan niệm chung, yêu thương cũng phải có qua có lại chứ. Chúng ta biết rằng ngay cả anh chị em hay những bà con ruột thịt trong gia đ́nh yêu nhau đă khó, yêu thương những người hàng xóm lại khó hơn và yêu thương kẻ thù th́ khó gấp bội. Yêu thương kẻ thù trên lư thuyết chung chung hay trên môi miệng th́ có thể được, nhưng yêu thật trong ḷng một kẻ thù th́ khó lắm. Chúa Giêsu đă dạy chúng ta yêu thương mọi người và yêu cả kẻ thù. Chúa đă nêu gương cho chúng ta qua chính cuộc sống và cái chết của Ngài. Ngài đă yêu hết mọi người, cả kẻ thù và đă tha thứ tất cả lỗi lầm của mọi người. Chúa đă chấp nhận chịu mọi cực h́nh oan trái đến chết để mang ơn cứu độ cho mọi người. Với sức tự nhiên của con người, chúng ta khó vượt qua những yếu đuối của bản năng. Bản năng đ̣i sự công bằng tự nhiên: Mắt đền mắt, răng đền răng (Mt.5,38) là lẽ thường. V́ trong bản năng của con người có một động lực tiềm ẩn của sự báo thù do tội nguyên tổ. Khi chúng ta giận dữ th́ cơn giông băo hận thù và ghen tương nổi lên trong ḷng như một khao khát đốt cháy tâm can. Chúng ta rất khó cầm ḷng để có sự b́nh tĩnh mà xét xử hơn thiệt. Người ta thường nói giận mất khôn là đúng lắm. Đôi khi trong cơn giận dữ lại có người c̣n thêm dầu vào lửa nữa, th́ cơn giận càng có cơ hội bốc cháy. Những giận hờn, thù ghét chua cay và những gian dối che phủ mất ḷng nhân ái. Hành động khi giận dữ dễ đưa đến những hậu qủa tác hại vô lường.

 

Truyện kể: Một hôm, một vị Samurai đến thu nợ của người đánh cá. Người đánh cá nói: “Tôi xin lỗi, nhưng năm vừa qua thật tệ, tôi không có đồng nào để trả ngài”. Vị Samurai nổi nóng, rú kiếm ra định giết người đánh cá ngay lập tức. Rất nhanh trí, người đánh cá nói: “Tôi cũng đă học vơ và sư phụ tôi khuyên không nên đánh nhau khi đang tức giận”. Vị Samurai nh́n người đánh cá một lúc, sau đó từ từ hạ kiếm xuống. “Sư phụ của ngươi rất khôn ngoan. Sư phụ của ta cũng dạy như vậy. Đôi khi ta không kiểm soát được nỗi giận dữ của ḿnh. Ta sẽ cho ngươi thêm một năm để trả nợ và lúc đó chỉ thiếu một xu thôi chắc chắn ta sẽ giết ngươi”. Vị Samurai trở về nhà khi đă khá muộn. Ông nhẹ nhàng đi vào nhà v́ không muốn đánh thức vợ, nhưng ông ta rất bất ngờ khi thấy vợ ḿnh và một kẻ lạ mặt mặc quần áo Samurai đang ngủ trên giường. Nổi điên lên v́ ghen và giận dữ, ông nâng kiếm định giết cả hai, nhưng đột nhiên lời của người đánh cá văng vẳng bên tai: “Đừng hành động khi đang giận dữ”. Vị Samurai ngừng lại, thở sâu, sau đó cố t́nh gây ra tiếng động lớn. Vợ ông thức dậy ngay lập tức, kẻ lạ mặt cũng vậy, hóa ra đó chính là mẹ ông. Ông gào lên: “Chuyện này là sao vậy. Suưt nữa con đă giết cả hai người rồi!”. Vợ ông giải thích: “V́ sợ kẻ trộm lẻn vào nhà nên thiếp đă cho mẹ mặc quần áo của chàng để dọa chúng”.

Một năm sau, người đánh cá gặp lại vị Samurai. Người đánh cá phấn khởi nói: “Năm vừa qua thật tuyệt vời, tôi đến để trả nợ cho ngài đây, có cả tiền lăi nữa”. Vị Samurai trả lời: “Hăy cầm lấy tiền của ngươi đi và ngươi đă trả nợ rồi”.

 

Ai cũng thù ghét sự bất công, gian tham và độc tài. Chúng ta nh́n thấy h́nh ảnh những người biểu t́nh ở các nước Tusinia, Ai Cập, Yemen đ̣i quyền sống cho công lư và tự do. Sự đấu tranh, sự hận thù và ghen ghét diễn tả trên những khuôn mặt giận dữ la hét và bạo động của họ. Giận dữ v́ bị đối xử bất công và bị tước đoạt mất quyền sống. Làm sao họ có thể yêu thương những kẻ làm gây oan trái và ngỗ nghịch. Sức chịu đựng của con người có giới hạn. Chúng ta cũng là những người đă từng bị đối xử cách bất công trong cuộc sống. Chúng ta hiểu được phần nào những áp bức trong cuộc sống dưới chế độ những Phát-xít và độc tài. Trong tinh thần Kitô Giáo, Chúa Giêsu mời gọi chúng ta nên có những cách đối xử nhân từ và rộng lượng hơn. Làm sao chúng ta có thể dung ḥa để mang lời Chúa áp dụng vào cuộc sống thực tế đầy đau thương và bất công này. Chúa dạy chúng ta hăy yêu thương thù địch, hăy làm lành cho những kẻ ghét các con và cầu nguyện cho những kẻ bắt bớ và vu khống các con. Chúng ta có thể cầu nguyện cho họ nhưng làm lành hay yêu thương kẻ thù th́ chúng ta khó có thể. Nhiều khi chỉ cần nhắc lại chuyện cũ không vui, sự tức giận đă trào nghẹn lên tới cổ. Có những sự kiện nhỏ nhặt thôi nhưng chúng ta cũng khó ḷng bỏ qua. Chỉ cần nh́n thấy bản mặt của họ là thấy ghét, làm sao chúng ta có thể dung ḥa và tha thứ được chứ?. Chúa Giêsu nhắc nhở dịu dàng: Như vậy, anh em mới được trở nên con cái của Cha anh em, Đấng ngự trên trời, v́ Người cho mặt trời của Người mọc lên soi sáng kẻ xấu cũng như người tốt, và cho mưa xuống trên người công chính cũng như kẻ bất chính (Mt. 5,45).Khi thực hành được lời dạy của Chúa Giêsu, chúng ta sẽ t́m thấy sự yêu thương ḥa giải thật tuyệt vời và đong đầy ư nghĩa. Khi thương yêu tha thứ, chúng ta không mất mát ǵ cả, mà c̣n được lợi gấp trăm. Ai cũng hiểu biết yêu là như thế đấy, nhưng đi vào thực hành tha thứ với con người cụ thể th́ c̣n một khoảng cách cần lấp đầy.

 

Truyện cổ Trung Hoa kể câu truyện về sự ḥa giải và kết hạn: Ngày xưa ở Trung Quốc, có một người nông dân và một người thợ săn là hàng xóm của nhau. Người thợ săn nuôi một đàn chó săn rất dữ tợn và khó bảo, chúng thường nhảy qua hàng rào và rượt đuổi đàn cừu của người nông dân. Người nông dân bảo người hàng xóm của ḿnh hăy trông nom đàn chó cẩn thận, nhưng xem ra những lời đó đều bị bỏ ngoài tai. Một ngày nọ, đàn chó lại nhảy qua hàng rào, chúng đuổi cắn đàn cừu và làm nhiều con trong đàn bị thương nặng. Lúc này, người nông dân không thể chịu đựng thêm nữa. Anh ta bèn lên phủ để báo quan. Vị quan phủ chăm chú lắng nghe đầu đuôi câu chuyện rồi nói: “Ta có thể phạt người thợ săn và bắt anh ta xích hoặc nhốt đàn chó lại. Nhưng anh sẽ mất đi một người bạn và có thêm một kẻ thù. Anh muốn điều ǵ hơn: một người bạn hay một kẻ thù làm hàng xóm của ḿnh?” Người nông dân trả lời rằng anh muốn có một người bạn hơn. Vị quan phủ nghe vậy bèn phán:“Được, vậy ta sẽ bày cho anh một cách để vừa bảo vệ an toàn cho đàn cừu, vừa giữ được một người bạn”. Người nông dân bèn nghe theo lời chỉ dẫn của vị quan phủ. Vừa về đến nhà, người nông dân liền thử làm theo những ǵ vị quan phủ đă bày cho anh ta. Anh ta bắt ba con cừu tốt nhất của ḿnh và đem tặng chúng cho ba cậu con trai nhỏ của người hàng xóm. Đám trẻ rất vui thích quấn quít chơi đùa bên mấy con cừu. Để bảo vệ cho đồ chơi mới của trẻ, người thợ săn đă làm một cái cũi chắc chắn để nhốt đàn chó. Từ đó trở đi, đàn chó không bao giờ quấy rầy đàn cừu của người nông dân nữa. Cảm kích trước sự hào phóng của người nông dân với những đứa con của ḿnh, người thợ săn thường mang chiến lợi phẩm mà anh ta săn được sang cho người nông dân. Người nông dân đáp lại bằng thịt cừu và phô mai mà anh ta làm ra. Chỉ trong một thời gian ngắn, hai người hàng xóm đă trở thành bạn tốt của nhau.

 

Chúng ta biết rằng chiến tranh bao giờ cũng có thiệt hại, đổ nát, chia cách và mất mát. Cổ nhân có dạy: "Một sự nhịn chín sự lành". Trong Kinh Pháp Cú, Đức Phật có dạy: "Lấy oán báo oán, oán nghiệp chập chùng. Lấy ơn báo oán, oán nghiệp tiêu tan". Trong cuộc sống, chúng ta va chạm nhau rất nhiều qua lời nói vô t́nh, cử chỉ vô ư, một câu truyện bịa đặt thêm nếm cũng có thể là nguyên nhân của chuyện thù ghét oán hờn. Chúng ta cố gắng xây dựng ḥa b́nh bằng sự chân thật và t́nh yêu thương tha thứ. Thánh Phaolô khuyên dạy chúng ta: Anh em nổi nóng ư? Đừng phạm tội: chớ để mặt trời lặn mà cơn giận vẫn c̣n (Eph. 4,26).