(Luca 2,22-40 – Lễ Thaùnh Gia -
B)
Lm PX Vuõ Phan Long, ofm
1.- Ngöõ caûnh
Chöông 1-2 cuûa Tin
Möøng Luca coù
yù töôûng chuû ñaïo laø söï hoaøn taát lôøi Thieân Chuùa höùa ban Ñaáng
Meâsia. Caùc truyeän keát caáu nhòp
nhaøng vaø ñaït tôùi ñænh ñieåm khi Ñöùc Gieâsu ñöôïc daâng trong Ñeàn Thôø.
Trong bieán coá naøy, taùc giaû ñaõ nhìn thaáy Ñöùc Gieâsu toû mình coâng khai.
Ngaøi dieãn taû ñöôïc ñieàu ñoù khi duøng Ñanien
9-10 trong caùc lôøi loan baùo cho Ñöùc Maria vaø Dacaria, cuõng nhö khi duøng Malakhi 3 trong lôøi loan baùo cho
Dacaria, trong baøi ca “Chuùc Tuïng” (Benedictus) vaø trong truyeän
Daâng con trong Ñeàn Thôø. Ñöôïc quy tuï laïi quanh khaùi nieäm “söï hoaøn taát
caùc ngaøy” (= ñaõ maõn: 1,23.57; 2,6.21-22), caùc baûn vaên thieân sai naøy
neâu baät yù töôûng laø thôøi thieân sai ñaõ ñeán. Vaäy caùc chöông naøy thuoäc
lòch söû toân giaùo ñöôïc vieát theo ngoân ngöõ Kinh thaùnh.
Lc 1,5–2,22 laø moät chuoãi caùc thôøi ñieåm.
Taùc giaû ñaõ muoán noái keát bieán coá söù thaàn Gabriel hieän ra ôû Ñeàn Thôø
vôùi vieäc Ñöùc Gieâsu toû mình ra cuõng taïi ñaáy baèng moät con soá huyeàn bí
(70 tuaàn 7 ngaøy):
- 6 thaùng (Lc
1,26.36) keå töø khi Dacaria ñöôïc baùo tin tôùi khi Ñöùc Maria ñöôïc baùo tin:
30 ngaøy x 6 = 180 ngaøy
- 9 thaùng keå töø khi Ñöùc Maria ñöôïc truyeàn tin ñeán khi Ñöùc
Gieâsu chaøo ñôøi:
30 ngaøy x 9 = 270 ngaøy
- 40 ngaøy keå töø
khi Ñöùc Gieâsu chaøo ñôøi cho ñeán khi ñöôïc tieán daâng:
= 40 ngaøy
Toång coäng: = 490 ngaøy
= 70 tuaàn 7 ngaøy.
Theá maø theo lôøi
saám Ñn 9,21-24, sau 70 tuaàn, Israel
seõ ñöôïc thanh taåy khoûi caùc toäi vaø Ñeàn Thôø Gieârusalem seõ ñöôïc taùi
cung hieán (thôøi vua Antioâkhoâ IV EÂpiphaneâ / Giuña Macabeâ). Taùc giaû Lc
muoán cho thaáy raèng vieäc Ñöùc Gieâsu ñöôïc tieán daâng trong Ñeàn Thôø ñaõ
khôûi söï vieäc “Vinh quang” cuûa Thieân Chuùa (x. cuï Simeâoân goïi Ñöùc
Gieâsu laø “vinh quang cuûa Israel”) ñeán cö nguï vaøo thôøi caùnh chung ñeå
thanh taåy Ñeàn Thôø vaø Israel. Vieäc naøy cuõng laøm öùng nghieäm lôøi ngoân
söù Ml (3,1).
2.- Boá cuïc
Ñuùng ra phaûi khôûi söï baûn vaên naøy töø caâu 21, ñeå duy trì ñöôïc söï song ñoái giöõa Gioan vaø Ñöùc Gieâsu. Do ñoù, chuùng toâi xaùc ñònh boá cuïc coù caû c. 21. Ñoaïn naøy goàm hai phaàn chính vaø moät keát luaän:
1) Hai khuùc daïo ñaàu (2,21-24):
- caét bì vaø ñaët teân (c. 21),
- thanh taåy Ñöùc Maria vaø daâng Ñöùc Gieâsu (cc. 22-24).
2) Hai cuoäc toû mình (2,25-38):
- toû mình cho cuï Simeâoân (cc. 25-35),
- toû mình cho baø Anna (cc. 36-38).
3) Keát: Nhaéc laïi ñieäp khuùc cuûa baøi töôøng thuaät veà Thôøi thô aáu (2,39-40).
3.- Vaøi ghi chuù veà chuù giaûi
- Khi ñaõ ñeán ngaøy leã thanh taåy cuûa caùc ngaøi (22): “Caùc ngaøi” laø Ñöùc Maria vaø Giuse? hay laø Ñöùc Maria vaø Ñöùc Gieâsu? Luaät khoâng buoäc thanh taåy ngöôøi choàng hoaëc ñöùa con trai sô sinh. Tuy vaäy, “caùc ngaøi” phaûi ñöôïc hieåu laø quy veà Giuse vaø Ñöùc Maria, bôûi vì caùc ngaøi laø chuû töø cuûa ñoäng töø “ñem [con] leân”. Caùc nhaø chuù giaûi nhìn nhaän raèng taùc giaû Lc, vì khoâng phaûi laø moät Kitoâ höõu goác Do-thaùi Paleùttina, neân ñaõ khoâng ñöôïc hieåu bieát chính xaùc veà taäp tuïc thanh taåy moät phuï nöõ sau khi sinh con. Vaø ñaây cuõng laø moät daáu cho thaáy raèng thoâng tin ngaøi coù ñöôïc khoâng phaùt xuaát töø nhöõng kyû nieäm hay ghi nhôù cuûa Ñöùc Maria.
- theo Luaät Moâseâ(22): Theo Leâvi 12,2-8, moät phuï nöõ sinh moät con trai bò coi laø oâ ueá trong voøng 40 ngaøy: sau 7 ngaøy, ñöùa beù phaûi ñöôïc caét bì (vaøo ngaøy thöù taùm), vaø ngöôøi meï coøn phaûi chôø ôû nhaø 33 ngaøy nöõa, “cho ñeán khi maõn thôøi gian thanh taåy cuûa baø” (Lv 12,4), tröôùc khi baø ñöôïc ñuïng chaïm vaøo baát cöù vaät thaùnh naøo hoaëc vaøo caùc saân Ñeàn Thôø. Sau ngaøy thöù boán möôi (hoaëc thöù taùm möôi), baø phaûi ñem ñeán cho vò tö teá phuïc dòch tuaàn aáy taïi Leàu Hoäi Ngoä hay Ñeàn Thôø moät con chieân moät tuoåi laøm leã toaøn thieâu vaø moät boà caâu non hay moät chim gaùy laøm leã taï toäi. Neáu khoâng theå daâng con chieân, baø phaûi daâng hai chim gaùy hoaëc hai boà caâu non.
- ñeå tieán daâng cho Chuùa (22): Chi tieát naøy moâ phoûng truyeän baø Anna daâng Samuel ôû 1 Sm 1,22-24. Tuy vaäy, ñeán caâu sau, Lc noái keát vieäc daâng Ñöùc Gieâsu vôùi luaät veà ñöùa con ñaàu loøng. Ñöùc Gieâsu ñöôïc goïi laø “con trai ñaàu loøng” ôû 2,7, vaø vieäc chuoäc laïi Ngöôøi laø nhieäm vuï cuûa cha meï Ngöôøi. Trong Xh 13,1-2, chuùng ta ñoïc: “Ñöùc Chuùa phaùn vôùi oâng Moâseâ: ‘Haõy thaùnh hieán cho Ta moïi con so, moïi con ñaàu loøng trong soá con caùi Israel, duø laø ngöôøi hay laø thuù vaät: noù thuoäc veà Ta”. Söï thaùnh hieán naøy seõ baûo ñaûm phuùc laønh cho nhöõng ñöùa con ñeán sau. Ñöùa con ñaàu loøng ñöôïc chuoäc laïi baèng caùch traû naêm seâ-ken (= möôøi laêm chæ baïc), tính theo ñôn vò ño löôøng cuûa thaùnh ñieän (Ds 3,47-48; 18,15-16), noäp cho moät thaønh vieân cuûa gia ñình tö teá, khi ñöùa beù ñaõ ñöôïc moät thaùng. Lc khoâng nhaéc gì ñeán vieäc traû soá baïc; thay vaøo ñoù, ngaøi dieãn taû vieäc chuoäc con nhö laø vieäc daâng con vaøo Ñeàn Thôø Gieârusalem, moät taäp tuïc khoâng coù choã naøo trong Cöïu Öôùc hoaëc saùch Mishnah noùi caû.
- ñeå daâng cuûa leã theo Luaät Chuùa truyeàn (24): Hy leã khoâng phaûi laø cho vieäc chuoäc con ñaàu loøng, nhöng laø cho vieäc thanh taåy baø meï.
- coâng chính vaø suøng ñaïo (25): Caùc chi tieát moâ taû cuï Simeâoân ñaõ ñaët oâng cuøng vôùi Dacaria vaø EÂlisabeùt, Giuse vaø Ñöùc Maria, vaø baø Anna, vaøo soá nhöõng ñaïi dieän cuûa nhöõng ngöôøi Do-thaùi trung thaønh ñang soáng taïi Paleùttina vaøo thôøi gian saùt ngay tröôùc khi Ñöùc Gieâsu chaøo ñôøi.
- nieàm an uûi cuûa Ít-ra-en (25): Ta hieåu ñaây laø nieàm hy voïng haäu Löu
ñaøy: daân troâng chôø Thieân Chuùa khoâi phuïc laïi cheá ñoä thaàn quyeàn taïi
- ra ñi (29): OÂng Simeâoân duøng ngoân ngöõ cuûa ngöôøi canh ñeâm, sau khi ñaõ hoaøn taát coâng vieäc, xin ñöôïc nghæ ngôi.
- moät löôõi göôm seõ ñaâm thaâu taâm hoàn baø (35): Coù nhöõng taùc giaû cho raèng “thanh göôm” ñaây laø noãi ngôø vöïc veà chaân tính saâu xa cuûa Con maø Meï seõ caûm nghieäm khi nhìn Ñöùc Gieâsu bò ñoùng ñinh (chaúng haïn Origieâneâ, Reuss, Bleek…). Caùch giaûi thích naøy khoâng töông öùng vôùi TM Lc, vaø coù veû laø moät caùch giaûi thích theo taâm lyù khoâng coù cô sôû. Caùch giaûi thích truyeàn thoáng (keå töø Paulin de Nole vaø thaùnh AÂutinh) ñaõ coi “thanh göôm” naøy laø noãi ñau ñôùn ñoàng caûm Meï caûm nhaän khi chöùng kieán Con mình bò ñoùng ñinh. Tuy nhieân, caùch giaûi thích naøy cuõng khoâng phuø hôïp vôùi TM Lc, bôûi vì Ñöùc Maria chæ xuaát hieän döôùi chaân thaäp giaù trong TM Ga maø thoâi (Ga 19,25-27) vaø cuõng chæ trong Ga, caïnh söôøn cuûa Ñöùc Gieâsu môùi bò moät ngoïn giaùo ñaâm thaâu (Ga 19,34). TM Lc khoâng bao giôø noùi raèng Ñöùc Maria ôû trong soá caùc phuï nöõ ñaõ ñi theo Ngöôøi töø Galileâ (Lc 23,49.55; 24,10). Caùch giaûi thích naøy laïi caét ngang chuyeån ñoäng cuûa baûn vaên vaø döôøng nhö ñöa vaøo ñoù moät ngoaëc ñôn (x. baûn dòch Bible de Jeùrusalem, CGKPV) hôi laï. Caùch giaûi thích naøy cuõng giôùi haïn quaù ñaùng vaøo caù nhaân Ñöùc Maria, ñieàu naøy döôøng nhö traùi vôùi caùi nhìn cuûa taùc giaû Lc: ñoái vôùi ngaøi cuõng nhö ñoái vôùi taát caû caùc taùc giaû Taân Öôùc, taâm lyù cuûa caùc nhaân vaät khoâng ñaùng keå baèng vai troø cuûa hoï trong Lòch söû cöùu ñoä (ta thaáy ñieàu naøy trong caùc baûn vaên veà Thôøi thô aáu: Ñöùc Maria chæ luoân ñoùng moät vai troø leä thuoäc vaøo vai troø cuûa Ñöùc Gieâsu). Ñaõ theá, loái giaûi thích naøy laïi chæ öu tieân chuù yù ñeán Nuùi Soï. Caàn phaûi tìm yù nghóa cuûa lôøi naøy cuûa oâng Simeâoân trong nhaõn quan cuûa taùc giaû Lc veà Ñöùc Maria.
(1) ÔÛ
trong Cöïu Öôùc, hình aûnh “thanh göôm”
laø bieåu töôïng cuûa söï “chia reõ” vaø “maâu thuaãn" (x. Ed 12; 14;...). ÔÛ Is 49,2, Thieân Chuùa ñaõ laøm cho
mieäng löôõi ngöôøi Toâi Trung neân nhö moät “löôõi göôm saéc beùn”. Saùch Khaûi
huyeàn ñaõ laáy laïi hình aûnh naøy vaø aùp duïng cho Ñöùc Kitoâ (1,16;
2,12.16; 19,15.21). Khi ta thaáy raèng vieân Kî só trong Kh ñöôïc goïi
laø “Lôøi cuûa Thieân Chuùa” vaø “töø mieäng Ngöôøi phoùng ra moät thanh göôm
saéc beùn” (Kh 19,13.15), ñaøng
khaùc, ta laïi nhaän thaáy raèng Is
49,2 chæ ñi tröôùc Is 49,6 moät
chuùt, trong ñoù ngöôøi Toâi Trung ñöôïc goïi laø “aùnh saùng muoân daân”, töùc
khaéc ta nghó raèng hai caâu naøy hieän dieän trong taâm trí taùc giaû Lc khi ngaøi vieát cc. 32.35a, vaø thanh
göôm phaân reõ giöõa loøng Israel chính
laø Lôøi maïc khaûi cuûa Thieân Chuùa laø chính Ñöùc Gieâsu, Lôøi mang
laïi ôn cöùu ñoä, nhöng cuõng laø Lôøi seõ phaùn xeùt (x. Dt 4,12). Theá maø doïc theo hai chöông ñaàu, ta thaáy Luca giôùi thieäu Ñöùc Maria nhö laø Thieáu
nöõ Sion, nghóa laø
Caùch giaûi thích naøy (ñöôïc gôïi
yù bôûi Sahlin, Black, Laurentin, Boismard, Benoýt…) coù ñieåm thuaän lôïi laø
laøm cho c. 35a aên khôùp haøi hoøa vôùi ngöõ caûnh. Thay vì ñöa vaøo ñoù moät
ngoaëc ñôn, chi caâu naøy trôû thaønh moät maét xích cuûa moät phaàn trieån
khai, trong ñoù tö töôûng tröôùc ñöôïc noái tieáp vaø tö töôûng sau ñöôïc
chuaån bò. Caùc caâu 34 vaø 35a moâ taû cuoäc khuûng hoaûng gaây ra nôi Israel
bôûi “daáu hieäu gaây choáng baùng” ñöôïc ngoân söù EÂdeâkien coi nhö moät thanh göôm cuûa Thieân Chuùa ñaâm thaâu taâm
hoàn daân Chuùa; coøn c. 35b laø keát luaän: söï thöû thaùch gaây ra bôûi vieäc
Ñöùc Gieâsu ñeán, do vieäc ñoøi hoûi phaûi choïn löïa theo hay choáng Ngöôøi,
seõ ñöa tôùi choã thaâm taâm cuûa ngöôøi ta phaûi loä ra.
Hieåu nhö theá, cc. 34-35 hoaøn toaøn di theo vaø minh hoïa cc. 30-32.
Lôøi saám cuûa oâng Simeâoân ñöôïc phaân phoái thaønh hai caùnh cuûa moät böùc
tranh boä ñoâi: moät caùnh thì cho thaáy Daân Ngoaïi ñöôïc aùnh saùng soi
ñöôøng vaø muoân daân ñöôïc cöùu ñoä, vaø ñaây phaûi laø vinh quang cho Israel;
caùnh kia cho thaáy khuûng hoaûng cuûa chính Israel naøy, khieán nhieàu con
caùi cuûa Daân Chuùa choïn phaûi vaáp ngaõ. Vaäy ñaây chính laø toaøn theå taán
bi kòch cuûa Lòch söû cöùu ñoä ñöôïc oâng Simeâoân trình baøy coâ ñoïng, vaø
seõ ñöôïc taùc giaû Luca tieáp tuïc
trình baøy trong Tin Möøng cuõng nhö
trong Coâng vuï.
(2) Coù moät caùch giaûi
thích khaùc cuõng coù theå chaáp nhaän nhö moät taàng yù nghóa khaùc cuûa caâu
naøy, vaø nhö moät caùch chöùng minh kieåu tieâu cöïc cho caùch treân ñaây. Trong Ed
14,17 (hy-laïp), coù noái keát “thanh göôm” vôùi “ñaâm thaâu (= xuyeân qua)”.
Theo hình aûnh naøy, thanh göôm phaân bieät ra (choïn ra) moät soá ngöôøi ñeå
bò tieâu dieät vaø moät soá ngöôøi ñeå ñöôïc cöùu ñoä (x. Ed 5,1-2; 6,8-9). Trong ngöõ caûnh cuûa Lc, hình aûnh naøy
phaùt xuaát töø yù töôûng noùi raèng vai troø cuûa Ñöùc Gieâsu laø laøm duyeân
côù cho nhieàu ngöôøi
4.- YÙ nghóa baûn vaên
* Hai khuùc
daïo ñaàu (21-24)
Cuõng nhö vieäc caét bì vaø ñaët
teân cho Gioan laø cô hoäi ñeå con treû toû mình ra vaø ñeå Dacaria noùi leân
moät lôøi saám, ôû ñaây cuõng vaäy, vieäc caét bì vaø ñaïêt teân cho Ñöùc
Gieâsu laø cô hoäi ñeå Ngöôøi
toû mình ra. Cuõng nhö Gioan, Ñöùc Gieâsu ñöôïc ghi daáu aán laø daáu chæ cuûa
giao öôùc (St 17,11) vaø thaùp nhaäp
vaøo
Trong cc. 22-24, coù hai bieán coá ñöôïc keå laïi nhaân dòp Ñöùc Gieâsu toû mình ra: (a) vieäc thanh taåy Ñöùc Maria, 40 ngaøy sau khi sinh Ñöùc Gieâsu (cc. 22a.24); vaø (b) vieäc chuoäc laïi Ñöùc Gieâsu, moät thaùng sau khi sinh (cc. 22b.23). Döôøng nhö Luca ñaõ moâ phoûng truyeän daâng Samuel (1 Sm 1,22-24) maø taû caûnh naøy. Baûn vaên nhaán maïnh treân söï trung thaønh cuûa Ñöùc Maria vaø oâng Giuse, nhö laø nhöõng ngöôøi Do-thaùi ñaïo ñöùc, khi thi haønh nhöõng ñieàu buoäc cuûa Luaät Moâseâ. Trong caùc caâu naøy, Luaät ñöôïc nhaéc ñeán 3 laàn (cc. 22a.23a.24a) vaø trong truyeän toû mình ra cho oâng Simeâoân (c. 27) vaø trong phaàn keát (c. 39). Hình thaùi cöùu ñoä môùi cuûa Thieân Chuùa ñeán vôùi vieäc vaâng phuïc Luaät naøy.
* Hai cuoäc toû mình (25-38)
Hình aûnh oâng Simeâoân gôïi nhôù ñeán tö teá EÂli trong 1 Sm 1–2 cuõng nhö Dacaria trong truyeän Gioan Taåy Giaû. Cuõng nhö Dacaria ñaõ tieân baùo söï cao caû cuûa Gioan Taåy Giaû trong baøi ca “Chuùc tuïng”, nay söï cao caû cuûa Ñöùc Gieâsu ñöôïc oâng Simeâoân ca tuïng. Do coù söï song ñoái nhö theá, ñeán ñaây oâng Simeâoân noùi hai lôøi tuyeân boá, moät laø baøi thaùnh ca ôû cc. 29-32 vaø moät laø lôøi saám ôû cc. 34-35. Baøi thaùnh ca coâng boá hình thaùi cöùu ñoä môùi cuûa Thieân Chuùa. Lôøi saám ñöôïc ngoû vôùi Ñöùc Maria ñeå noùi veà söù maïng cuûa Ñöùc Gieâsu vaø thaân phaän cuûa Meï.
Taùc giaû luoân luoân vieát moät truyeän veà phaùi nam ñi song song vôùi moät truyeän veà phaùi nöõ, ôû ñaây cuõng vaäy: baø Anna song ñoái vôùi oâng Simeâoân. Söï cao caû cuûa Gioan ñöôïc Dacaria coâng boá trong baøi ca cuûa oâng; nhöng söï cao caû cuûa Ñöùc Gieâsu laïi khoâng chæ ñöôïc oâng Simeâoân coâng boá maø ñöôïc caû baø Anna giôùi thieäu nöõa. Tuy nhieân, baø Anna khoâng noùi moät tuyeân boá naøo; vai troø cuûa baø laø phoå bieán tin möøng veà haøi nhi maø oâng Simeâoân ñaõ nhaän bieát.
* Nhaéc laïi ñieäp khuùc cuûa
baøi töôøng thuaät veà Thôøi thô aáu (39-40)
Hai caâu keát laøm voïng laïi ñieäp khuùc ñaõ coù trong baøi töôøng thuaät veà Thôøi thô aáu (1,80; 2,52). Caâu naøy nhaéc laïi töøng chöõ baûn moâ taû Gioan (1,80). Toaøn c. 40 gôïi laïi truyeän Samuel, nhaát laø 1 Sm 2,21c.26.
+ Keát luaän
Caâu
truyeän naøy laø moät leã möøng caùc cuoäc gaëp gôõ trong nieàm vui. Truyeän ñöôïc
keå cho chuùng ta ôû ñaây cho thaáy nhieàu töông quan khaùc nhau. Chuùng ta
thaáy Ñöùc Gieâsu trong daây lieân heä coù moät khoâng hai vôùi Thieân
Chuùa. Chuùng ta cuõng thaáy cuoäc gaëp gôõ giöõa Ñöùc Gieâsu vaø oâng
Simeâoân, Ñöùc Maria vaø baø Anna. Gaëp gôõ Ñöùc Gieâsu ñöa laïi nieàm vui voâ
bieân, nhöng cuõng taïo neân moät quan heä buoäc ngöôøi ta phaûi raûo
qua troïn con ñöôøng vôùi Ngöôøi vaø phaûi luoân luoân ôû gaàn keà vôùi Ngöôøi.
5.- Baøi hoïc
1. Hoâm nay, trong baûn thaân
haøi nhi Gieâsu, chính Thieân Chuùa trôû laïi vôùi thaùnh ñieän cuûa Ngaøi laâu
nay bò boû hoang. Cho duø toïâi loãi cuûa
2. Chuùa Thaùnh Thaàn luoân luoân coù maët vaø laøm vieäc. Chuùng ta cuõng coù theå soáng thöôøng xuyeân döôùi taùc ñoäng cuûa Ngaøi neáu chuùng ta ôû trong ôn nghóa vôùi Thieân Chuùa vaø chaêm chuù ñi theo nhöõng gôïi yù cuûa Ngaøi trong loøng. Khi ñoù, Chuùa Thaùnh Thaàn coù theå trôû thaønh moät nguoàn aùnh saùng giuùp chuùng ta hieåu nieàm tin cuûa chuùng ta roõ hôn cuõng nhö hieåu boån phaän cuûa chuùng ta chính xaùc hôn, moät nguoàn söùc maïnh thieâng lieâng giuùp chuùng ta can ñaûm soáng ñôøi moân ñeä cuûa Ñöùc Kitoâ, moät nguoàn gôïi höùng trong khi chuùng ta caàu nguyeän cuõng nhö soáng neáp soáng haèng ngaøy.
3. OÂng Simeâoân vaø baø Anna laø göông maãu cho chuùng ta veà caùch soáng hy voïng vaø trung thaønh. Söï trung thaønh cuûa hoï ñaõ ñöôïc ban thöôûng. Moãi khi chuùng ta röôùc leã, chuùng ta cuõng ñöôïc nhaän aân hueä aáy. Do ñoù, caàn chuaån bò vôùi thaùi ñoä chôø ñôïi trung thaønh vaø nhaän Thaùnh Theå vôùi nhöõng taâm tình bieát ôn.
4. Taát caû cuoäc soáng cuûa Ñöùc Maria vaø Giuse taäp trung vaøo Ñöùc Gieâsu, trong khi Ngöôøi lôùn leân bình thöôøng nhö moïi treû em khaùc. Nhöng “ôn nghóa cuûa Thieân Chuùa vaãn ôû treân Ñöùc Gieâsu” (c. 40) ñaõ taïo neân trong gia ñình naøy moät baàu khí hieäp nhaát, eâm ñeàm, yeâu thöông. Bí quyeát cuûa haïnh phuùc ñôn giaûn vaø sieâu nhieân aáy, chính laø söï hieän dieän phong phuù cuûa Ñöùc Gieâsu. Ñaây laø ñieån hình hoaøn haûo cho moïi gia ñình Kitoâ höõu. Neáu Ñöùc Kitoâ thaät laø trung taâm cuûa gia ñình, thì maëc duø coù nhöõng thöû thaùch cuûa cuoäc ñôøi, chuùng ta vaãn seõ caûm nhaän ñöôïc haïnh phuùc lôùn lao laø ñöôïc yeâu thöông ngöôøi khaùc vaø ñöôïc ngöôøi khaùc yeâu thöông, döôùi caùi nhìn cuûa Thieân Chuùa.
5. Nôi Ñöùc Gieâsu, Thieân Chuùa ñaõ ñi vaøo Ñeàn Thôø cuûa Ngaøi. “Ñoù maõi maõi laø caùch Thieân Chuùa ñeán vieáng thaêm…: söï thinh laëng, söï baát ngôø döôùi maét theá gian, maëc duø coù nhöõng lôøi tieân baùo maø moïi ngöôøi ñeàu bieát … Khoâng theå khaùc ñöôïc. Caùc löu yù cuûa Thieân Chuùa thì roõ raøng, nhöng theá giôùi vaãn tieáp tuïc doøng löu chuyeån cuûa noù; khi ñaõ daán thaân vaøo caùc hoaït ñoäng cuûa hoï, loaøi ngöôøi khoâng bieát bieän phaân ra yù nghóa cuûa lòch söû. Hoï coi caùc bieán coá lôùn laø nhöõng söï kieän khoâng quan troïng vaø do löôøng giaù trò caùc thöïc taïi theo moät taàm nhìn hoaøn toaøn loaøi ngöôøi… Theá giôùi vaãn muø loøa, nhöng söï Quan phoøng aån taøng cuûa Thieân Chuùa thì töï theå hieän ngaøy qua ngaøy” (Hoâng Y John Henry Newman, 1801-1890).