Mẹ Maria, Đấng duy nhất được lănh nhận ơn Tiền Cứu Rỗi (5)

(Tiếp theo & hết)

 

5.3.  Định tín được công bố năm 1950

 

Nếu chúng ta biết đem áp dụng các nhân đức gương mẫu của Mẹ Maria vào trong cuộc sống của ḿnh, chúng ta sẽ cảm nghiệm được rằng Mẹ Maria vẫn c̣n luôn sống động và chính trong cuộc sống ngày hôm nay Mẹ là Đấng đưa đường dẫn lối cho chúng ta t́m gặp được nguồn sống đích thực. V́ thế, chúng ta hăy luôn hết ḷng tôn sùng, cảm mến và biết ơn Mẹ. Bởi v́ tất cả những ai biết đầy ḷng tin tưởng chạy đến núp bóng Mẹ và cùng Mẹ đồng hành th́ không lo phải lạc đường, nhưng luôn bước đi trên chính lộ, trên con đường dẫn về cùng Đức Kitô một cách chắc chắn, mau mắn và ngắn gọn nhất, Đấng đă quả quyết với mỗi người trong chúng ta: Người „là đường, là sự thật và là sự sống“ (Ga 14,6).

 

Trong thế kỷ XX đă có hàng ngàn hàng vạn thư thỉnh nguyện của các tín hữu thuộc đủ mọi giai cấp và thành phần trong khắp Giáo Hội gửi đến Đức Giáo Hoàng, xin công bố sự xác tín đức tin của họ về sự thật Đức Mẹ được lên trời cả hồn lẫn xác thành tín điều. Dĩ nhiên, bên cạnh đó cũng có một số thành phần khác trong Giáo Hội đă bày tỏ ư kiến dè dặt và thân trọng của họ trong việc công bố thành tín điều này, và lư do chính mà họ luôn nêu ra vẫn là thiếu nền tảng rơ ràng trong Kinh Thánh.

 

Vào ngày 1.5.1946, Đức Giáo Hoàng Piô XII đă xin tất cả các Giám Mục trên khắp thế giới cho biết ư kiến của các ngài đúng theo lương tâm của ḿnh về câu hỏi: đồng ư hay không đồng ư việc công bố sự xác tín „Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời“ thành tín điều?

 

Và qua sự phản hồi hoàn toàn tích cực của đa số các Giám Mục trong toàn Giáo Hội, Đức Thánh Cha đă ban hành ngày 1.11.1950 Tông Hiến „Munificentissimus Deus“(1) về việc công bố chân lư đức tin „Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời“ thành tín điều. Nội dung thật sự của định tín được cô đọng trong những ḍng sau đây: „Đây là một chân lư đức tin được Thiên Chúa mặc khải, đó là Đức Maria, Mẹ Thiên Chúa, vô nhiễm thai và trọn đời đồng trinh, sau khi hoàn tất cuộc sống trần thế của Mẹ, đă được đưa về hưởng vinh quang Nước Trời cả hồn lẫn xác“ (2).

 

Theo ư Đức Giáo Hoàng th́ việc công bố tín điều „Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời“ là nhằm mục đích „tôn vinh Thiên Chúa Toàn Năng“ và „ca tụng sự vinh quang của Con Một Người“. Và tất nhiên, việc công bố tín điều cũng góp phần „làm tăng sự vinh hiển của Mẹ Thiên Chúa cao cả“ và làm cho toàn thể Giáo Hội được vui mừng. Thực ra, niềm xác tín về sự hoàn tất trọn vẹn của Mẹ Maria trong vinh quang Nước Trời, tức Mẹ được đưa về Thiên đàng cả hồn lẫn xác, vốn đă được ăn sâu trong đức tin của Giáo Hội từ bao thế kỷ qua. Như thế, việc công bố tín điều „Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời“ không phải nhằm mục đích nhấn mạnh sự quyết định của Giáo Hội về một vấn đề thần học đầy tranh căi, nhưng trên hết là bày tỏ ḷng tôn sùng và sự ca tụng của Giáo Hội đối với Mẹ Maria.

 

5.4.  Địa vị ưu tiên của khúc ca tụng

 

Theo giáo sư Joseph Ratzinger, nguồn gốc, sức mạnh và mục đích của tín điều „Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời“ là bày tỏ sự tôn sùng và vinh danh. Điều mà Giáo Hội Đông phương đă long trọng cử hành trong lễ nghi phụng vụ để tôn vinh Mẹ Maria, th́ hoàn toàn được gói ghém trọng vẹn trong tín điều „Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời“, „có thể nói được rằng đây là một h́nh thức trọng thể của thánh thi ca tụng và nhất là người ta phải hiểu rằng tín điều là một tác động vinh danh“ Mẹ  Maria(3). Tín điều này là một sự biểu lộ ḷng sùng kính cao độ đối với Mẹ Thiên Chúa: „Ḷng tôn sùng dành cho Mẹ, Đấng vẫn sống; Đấng đă về ở trong nhà của ḿnh; Đấng đă thực sự đạt tới mục đích ở bên kia sự chết“ (4).

 

Thật vậy, trước hết tín điều Assumpta là một tác động tôn vinh mà Giáo Hội dành cho Mẹ Maria, Đấng luôn sống đẹp ḷng Thiên Chúa (x. Lc 1,30) và là Đấng luôn tin tưởng vào tất cả những lời Thiên Chúa phán hứa (x. Lc 1,45), và v́ thế nơi Mẹ phải được hiện thực một cách trọng vẹn và hoàn hảo nhất mục đích của người môn đệ Đức Kitô, tức luôn được ở bên Người trong vinh quang bất diệt (x. Ga 12,26; 17,24). Dĩ nhiên, sự hoàn tất cuộc sống trần thế của Mẹ Maria trong vinh quang Nước Trời phải được hiểu là ngoài đặc ân Thiên Chúa thương ban cho Mẹ, c̣n do sự cộng tác trọn vẹn của Mẹ trong công cuộc cứu chuộc của Đức Kitô hơn bất cứ ai khác. Vâng, mục đích tối hậu mà Mẹ Maria đă đạt tới là hiệu quả của sự đồng công cứu chuộc của Mẹ: Mẹ đă liên kết vá gắn bó hết sức chặt chẽ cuộc sống của ḿnh với Con Chí Thánh và luôn chia sẻ định mệnh của Người bằng chính cuộc sống thực tiễn của Mẹ(5). Do đó, toàn diện cuộc sống của Mẹ (gồm linh hồn và thể xác) đă được đưa về Thiên Quốc trong vinh quang Thiên Chúa.

 

Theo giáo sư Joseph Ratzinger, tín điều Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời có thể nói được là „tột đỉnh của sự tuyên thánh“ (die oberste Stufe der Kanonisation) mà Giáo Hội dành cho Mẹ Maria, một thành viên ưu tú bậc nhất của ḿnh. Công thức „corpore et anima“ (với cả thể xác và linh hồn) có ư nói đến sự vượt qua cái chết và mặc lấy một h́nh thể cao cả nhất mang tính cách cánh chung sau cùng. Người ta có thể khẳng định được rằng nơi Mẹ Maria, đức tin – tức toàn diện bản thể của Phép Rửa –, cuộc sống và chính con người của Mẹ hoàn toàn đồng nhất với nhau, nghĩa là trở nên một, chứ không hề có một khoảnh khắc nào chia ĺa. Bởi vậy, nơi Mẹ Maria sự chết đă hoàn toàn bị cuộc chiến thắng của Đức Kitô tiêu diệt. Nơi Mẹ Thiên Chúa, hoàn toàn không c̣n bất cứ điều ǵ đi ngược lại tinh thần Phép Rửa và đức tin mà lại „không bị dẹp bỏ“. Sự vinh hiển trên Nước Trời cả hồn lẫn xác của Mẹ Maria là „thực tại cá biệt của Giáo Hội và đồng thời sự chắc chắn được cứu rỗi không c̣n là một lời hứa, nhưng là một thực tại của Giáo Hội: Chính trong Giáo Hội, Mẹ Maria đă được cứu rỗi cả hồn lẫn xác“(6). Tín điều Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời mà Đức Thánh Cha Piô XII công bố, tuyên nhận rằng nơi Mẹ Maria bản sắc cuối cùng và sự tiếp tục trong ơn gọi làm môn đệ Đức Kitô trong lịch sử cũng như „được ở cùng Chúa“ có tính cách cánh chung (x. 1Tx 4,17) thật sự đă được thực hiện.

 

5.5. Được lên trời cả hồn lẫn xác: một đặc ân của Mẹ Maria và là niềm hy vọng cho mọi tín hữu

 

Nếu công thức „với cả hồn lẫn xác“, „có tính cách cánh cung“ vàtrọn vẹn và toàn thể“ được phép sử dụng lại, th́ một câu hỏi sẽ được đăt ra, đó là: Phải chăng sự toàn tất cuộc sống trần thế trong vinh quang Nước Trời một cách trọn vẹn, tức được lên trời cả hồn lẫn xác, là một đặc ân mà chỉ một ḿnh Mẹ Maria được lănh nhận mà thôi? Theo thánh Thomas Aquinô, đó là một điều chắc chắn. Đồng thời cũng theo thánh Thomas, ư kiến cho rằng cả thánh Gioan Tông đồ, người môn đệ được Chúa yêu thương đặc biệt, cũng được lên trời cả hồn lẫn xác th́ chỉ là một „tư tưởng đạo đức“ (pie creditur) mà thôi.

 

Nhưng trong cuộc tranh luận mới nhất về ngày cánh chung hay thế mạt, lại có nhiều ư kiến đă tỏ ra dè dặt khi t́m câu trả lời cho vấn nạn được đặt ra là „phải chăng tín điều Assumpta chỉ được hiểu là một ḿnh Mẹ Maria được hưởng sự vinh quang Nước Trời một cách trọn vẹn, tức cả hồn lẫn xác, mà thôi?“ Theo nhà thần học Karl Rahner, Assumpta-Dogma, tín điều Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời đương nhiên phải được hiểu là một ơn huệ dành chung cho tất cả cộng đồng Kitô giáo. Ông viết: „Chúng ta tuyên nhận … nơi Mẹ Maria, điều mà chúng ta tuyên nhận là niềm hy vọng của tất cả chúng ta. Việc được đưa lên trời không ǵ khác hơn là sự hoàn tất công tŕnh cứu độ của Thiên Chúa nơi mỗi người …, tức sự hoàn tất mà tất cả chúng ta cũng hằng mong ước chờ đợi.“(7).

 

Quan điểm về ư nghĩa của tín điều Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời trên đây được nhiều nhà thần học chia sẻ vả ủng hộ(8). Theo giáo sư Gisbert Greshake, với việc công bố tín điều Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời vào năm 1950 „một tuyên cáo về sự cứu độ phổ quát lại được nhấn mạnh một cách rơ ràng hơn, tức sự phục sinh của Đức Kitô không phải là một biến cố riêng rẽ, nhưng Đức Kitô là người sống lại đầu tiên và tiếp sau đó cộng đồng nhân loại cũng sẽ được sống lại như Người“(9). Và giáo sư Greshake c̣n cho rằng, khi chiêm ngưỡng h́nh ảnh nguyên thủy của Mẹ Maria trong tín điều Assumpta, Giáo Hội tuyên nhận rằng chính Giáo Hội cũng sẽ được tham dự vào sự phục sinh của Đức Kitô.

 

Trong Tông Hiến „Munificentissimus Deus“, chính Đức Giáo Hoàng Piô XII cũng đă đề cập tới những hiệu quả mang tính cách nhân chủng học của tín điều Assumpta: „Trong thời đại mà học thuyết sai lầm của chủ nghĩa vật chất và những hậu quả nguy hại của nó đối với nền đạo đức luân lư hằng đe dọa dập tắt ánh sáng nhân đức cũng như đe dọa tiêu hủy sinh mạng bao người qua những cuộc gây hấn và chiến tranh, th́ chớ ǵ trong ánh sáng rơ ràng, chân lư Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời sẽ chỉ cho tất cả mọi người xác tín được mục đích cao cả mà thể xác và linh hồn con người sẽ đạt tới“. Qua đó, người ta thấy được rằng sự mong ước của Đức Thánh Cha là khi chiêm ngưỡng sự vinh quang của Mẹ Thiên Chúa „đức tin của chúng ta vào sự sống lại cũng được củng cố thêm và rồi sẽ dẫn tới hành động cụ thể“(10).

 

Bởi vậy, người ta có thể nói được rằng tín điều Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời chứa đựng hai sứ điệp:

 

1.     Trước hết là tŕnh bày cho toàn thể nhân loại một định tín đức tin quan trọng về sự thật của Mẹ Thiên Chúa;

2.     Thứ hai là nói lên niềm hy vọng mang tính cách cánh chung cho tất cả mọi tín hữu. Đối với mỗi người, cuộc sống mới trong vinh quang Thiên Chúa được xác định bởi sự gắn bó bền chặt và trung thành của người ấy với Đức Kitô trong cuộc sống trần thế này. Và Mẹ Maria là người đầu tiên trong con cái loài người đă được lănh nhận ơn trọng đại ấy.

 

Tuy nhiên, sự hoàn tất mang tính cách cánh chung đặc biệt của Mẹ Maria trong vinh quang Nước Trời, tức được lên trời cả hồn lẫn xác sau khi chết là nhờ vào công cuộc cứu độ của Đức Kitô, như đă được tuyên bố trong tính điều, th́ theo phương diện thần học chỉ có thể hiểu được là nhờ vào thiên chức làm Mẹ Thiên Chúa của Mẹ mà thôi(11).

 

Thánh Maria, Đức Mẹ Chúa Trời, cầu cho chúng con là kẻ có tội, khi nay và trong giờ lâm tử. Amen.

___________________

1.     DH 3900-3904.

2.     DH 3903; xem Courth, Texte, số 113.

3.     Josepht Ratzinger, Tochter Zion (Anm. 4), 73tt.

4.     cùng chỗ như trên, trang 74.

5.     x. DH 3900.

6.     cùng chỗ như trên, trang 81; xem cả các trang 74.77.

7.     K. Rahner, Grundkurs des Glaubens. Einführung in den Begriff des Christentums. Freiburg 8. Aufl. 1976, trang 375.

8.     ví dụ: Michael Schmaus, Bernhard Welte, Heins Schütte, v.v…

9.     G. Greshake, trong: ders./ G. Lohfink, Naherwartung – Auferstehung – Unsterblichkeit. Untersuchungen zur christlichen Eschatologie. (Quaestinones disputatae. Bd. 71), Freiburg 4. Aufl. 1982, 119 Anm. 93.

10.                       Munificentissimus Deus, số 201.

11.                       x. F. Mußner, Maria, die Mutter Jesu im Neuen Testament. với lời giới thiệu của Đức Hồng Y Joseph Ratzinger, St. Ottilien 1993.

 

Lm Nguyễn Hữu Thy