NGƯỜI CON HOANG ĐÀNG (15, 11-32)

Xét theo tâm lư, phải là bậc thầy mới hoạ nổi dụ ngôn đứa con hoang đàng. Thế nhưng đây lại chẳng nhấn mạnh về đứa con hoang đàng, về những nỗi khốn nạn và sự trở về của chàng ta. Mà lại nhấn mạnh nhiều đến người cha.

 

Tất cả những đoạn văn Thánh Luca nói về vấn đề hư mất đă kết thúc một cách ư nghĩa khi đưa chúng ta về Thiên Chúa, Đấng cứu thoát những ǵ đă hư hại và bù đắp dư dật.

 

1. Người cha để cho đứa con hư hỏng.

Trong dụ ngôn, người cha có thể, hoặc tạm thời từ chối không chia cho người con phần gia tài của anh ta, hoặc là nói cho thấy hơn thiệt. Bản văn lại chẳng đả động đến chi tiết. Người cha đă chia gia tài cho anh, và để anh ra đi. Đối với đứa con, chẳng phải v́ xung khắc hay v́ sự sa đoạ nào đó thúc đẩy anh ra đi, nhưng là v́ anh khát khao được sống ngoài ṿng kềm toả, v́ háo hức khao khát kinh nghiệm, v́ muốn biết cái mới lạ, v́ chưa có bản lănh, v́ tính hung hăng và bản năng thích phiêu lưu mạo hiểm.

 

Thiên Chúa cũng để cho con người hành động. Người có thể ǵn giữ con người khỏi tội lỗi bằng những đường lối quan pḥng của Người hoặc bằng áp lực của ân sủng mà con người không thể nào cưỡng lại được. Thế nhưng, Người vẫn tôn trọng tự do của con người: điều này làm chúng ta ngạc nhiên và khó hiểu.

 

Nhưng thể theo Thánh ư của Người, sau khi con người đă được tạo dựng một cách tự do và được ban cho quyền tự do, Thiên Chúa đă thực sự để cho con người làm chủ những quyết định của ḿnh, lại c̣n ban cho con người sự trợ giúp tự nhiên để thực hiện những quyết định đó nữa. Bởi chưng mọi chuyện con người thực hiện –cả khi con người làm điều ác nữa- con người cần phải có sự trợ lực của Thiên Chúa, nếu không con người hoàn toàn bất lực.

 

Trong dụ ngôn, đứa con lầm lạc dần dần sa sút, trước tiên là một sự phung phí dại dột, rồi hắn phung phí gia tài cho bọn đĩ điếm cho đến lúc hắn hoàn toàn ch́m đắm trong t́nh cảnh khốn nạn và phải đi chăn heo (ta chớ quên thái độ xa lánh của người Do thái đối với loại thú vật này) rồi suưt chết đói.

Thiên Chúa cũng thế, Ngài để mặc con người tự do theo con đường đă chọn lựa, để họ xuống dốc theo ư muốn và ao ước của họ. Ai tưởng ḿnh có thể định đoạt giá trị sự vật th́ Chúa sẽ để họ theo ư riêng ḿnh, cho đến khi họ hiểu rằng ư muốn tự quyết của họ chỉ là sự sụp đổ bất lực.

 

Thiên Chúa thường thông cảm với việc con người yếu đuối sa ngă giữa lúc làm bạn với bầy heo và cơn đói ám ảnh. Tuy nhiên –sẽ có một hiện tượng kỳ dị- bao lâu mọi sự tốt đẹp th́ con người ít nghĩ đến Thiên Chúa. Họ muốn quán xuyến tất cả và tự ḿnh quyết định. Nhưng khi có trục trặc v́ lỗi của họ, họ vội vàng quy trách cho Thiên Chúa.

 

 

2. Người cha đón nhận đứa con hư hỏng

Trong dụ ngôn, người con đă trở về với chính ḿnh. Bị lâm vào cảnh phiền muộn, nó mới biết đến kinh vực sâu, thú nhận lỗi lầm của ḿnh và dọn sẵn lời thú tội: ‘Thưa cha, con đă lỗi phạm đến trời và đến cha’. Nó ư thức ḿnh không c̣n quyền lợi nữa và chỉ c̣n trông cậy vào ḷng nhân hậu để được coi như một kẻ hèn hạ nhất trong đám thợ làm công.

 

Khi con người có kinh nghiệm sâu sắc và chua cay về thất bại bản thân, họ dễ ư thức giá trị của ân sủng. Lúc ấy, họ biết không thể tự sức ḿnh mà được việc, nên phải phó thác vào ân sủng của Thiên Chúa. Tội lỗi đă làm cho con người mất địa vị làm con Thiên Chúa, cho nên, làm tôi tớ đối với nó là một đặc ân. Con người không c̣n đến trước Thiên Chúa Cha với tư cách một người con quấy rầy, nhưng như một kẻ van xin đầy ḷng hối hận đứng trước chủ nhân. Và Thiên Chúa chấp nhận họ.

 

Trong dụ ngôn, người cha đă chờ đợi rồi ông đă chạy ra đón đứa con hư, tỏ ḷng tha thứ mà không cần đứa con giăi bày lời thú tội. Ông đă dọn một bàn tiệc, tổ chức một buổi lễ… Đối với tội nhân hối cải, Thiên Chúa cũng có một thái độ tương tự. Ngài đến gặp họ. Phán quyết trong nội tâm và ḷng hối cải đă là dấu hiệu của ân sủng Thiên Chúa. Kẻ lầm lạc khi tự phán quyết rồi lại quyết định trở về với Thiên Chúa, đó cũng là ân sủng.

 

Thiên Chúa cầu mong lại đón nhận họ. Đó là do ḷng nhân hậu của Ngài. Và, nói một cách sát chữ, Ngài đem ḷng yêu thương dạt dào người tội lỗi đă hối cải, quên đi quá khứ, xoá bỏ ác quả và tội vạ, và hơn nữa, cho họ được những đặc ân không ngờ, đây là mầu nhiệm khôn ḍ của ân sủng Người.

Bữa tiệc sẽ minh chứng là Thiên Chúa yêu thương. Người anh khó tính với cảm nghĩ tầm thường lấy vẻ liêm chính che đậy đầu óc thiển cận, tâm hồn hẹp ḥi của ḿnh. Trái lại, qua hành vi quảng đại của người cha, dụ ngôn cho chúng ta thấy bản tính thâm sâu của Thiên Chúa, tầm mức vô biên của t́nh yêu, nhịp điệu và hài hoà, âm vang trong Thiên Chúa.

 

Lầm lạc không c̣n là điều đáng quan tâm. Tăm tối đă biến đi. Ánh sáng chói chan khắp nơi, mọi sự thấy đẹp hơn bao giờ hết. Tội hồng phúc!... Tội lỗi là dịp vô cùng hữu ích để chúng ta nhận ra sự cao cả của Thiên Chúa đến nỗi chính các lỗi lầm của con người lại dẫn đến ơn cứu độ và vinh quang của Thiên Chúa.