N hôn nng nàn t́nh thương xót

(Trích dẫn từ ‘Nút Ṿng Xoay’ – ĐGM. Giuse Vũ Duy Thống)

Hôm qua có dịp ra phố ghé ngang một sáp báo, tôi t́nh cờ nghe từ quán cà phê đối diện vẳng ra một giọng hát trong trẻo: “Cao cao bên cửa sổ có hai người hôn nhau”. Bài hát đă nghe dăm lần bảy lượt qua các phương tiện truyền thông, có chăng chỉ là một cảm nhận về mùa xuân hạnh phúc, thế mà chiều nay bỗng thấy nôn nao khác lạ. Đó không phải là thứ nôn nao của kẻ độc thân bất chợt thấy mùa xuân bên cửa sổ, rồi tự nhiên tủi về phận ḿnh như Michel Quoist đă ghi trong cuốn sách của ông; cũng chẳng phải thứ nôn nao của những kẻ trên đường phố đang hối hả về nhà dịp nghỉ cuối tuần. Thứ nôn nao rất lạ mà cũng rất đỗi thân quen.

Đang c̣n vẩn vơ với cái nôn nao ấy th́ cô chủ sạp đă trao cho tôi tờ báo và vui miệng cô hát theo: “Thành phố ơi hăy im lặng cho hai người hôn nhau”.

Tới lúc này, tôi mới vỡ lẽ. Th́ ra ḿnh nôn nao là v́ cái nụ hôn. Không phải của “anh lính về thăm phố với cô gái vào ca ba” như bài hát kể, mà là cái nụ hôn của một người cha dành cho đứa con hoang đàng trở về của bài Phúc Âm. Giai điệu ấy, nụ hôn ấy quyện lấy nhau và tự nhiêm ngấm vào người tôi trở thành một thứ nôn nao, để hôm nay, xin được trang trải với cộng đoàn như suy nghĩ về trang Tin Mừng. Đó là nụ hôn của ḷng thương xót.

1. Nụ hôn ấy vượt trên lư lẽ của sự công b́nh.

Nếu để ư, người ta thấy nếp nghĩ của những người con trong dụ ngôn Tin Mừng là nếp nghĩ vượt trên lẽ công b́nh. Làm sao người con thứ dám xin cha ḿnh chia gia tài mà anh gọi là “thuộc về anh” trong khi cha ḿnh sờ sờ c̣n sống? Làm sao người con cả lại vùng vằng làm mày làm mặt với cha khi cả đời hầu hạ mà chẳng có lương? Sẽ là hỗn nếu dựa trên cái t́nh, nhưng cũng có thể quan niệm được nếu dựa vào cái lư. Chính nhân danh sự công b́nh đương nhiên nào đó mà tư cách của hai người con trong dụ ngôn đă được h́nh thành.

Nhất là việc người con thứ trở về. Sau những ngày phung phá đến bước đường cùng, đến độ khánh kiệt gia tài, cạn kiệt sức khỏe, anh vẫn c̣n đủ tỉnh táo để hạch toán nẻo lối t́m về. Bởi v́ dựa trên công b́nh, anh đă đốt cháy quyền làm con nên không thể được gọi là con nữa. Bởi v́ dựa trên công b́nh, anh đă tự ư bỏ nhà ra đi ôm theo sản nghiệp nên muốn t́m về phải được cha chấp nhận. Bởi v́ dựa trên công b́nh, anh chỉ dám coi ḿnh như “người cần việc” t́m đến “việc cần người”. Nếu anh có gặp cảnh then cài khóa ổ xua đuổi chối từ có lẽ anh cũng phải công b́nh mà chấp nhận.

Lẽ công b́nh khó khăn là như thế nhưng nụ hôn của người cha đă hóa giải tất cả. Nó vượt  qua giới hạn của lẽ công b́nh để rạng rỡ là một nụ hôn của ḷng thương xót. Người cha tha thứ hết. Không khóa trái đời sống người con thứ vào quá khứ tội lỗi, không niêm phong nhịp đời của anh vào bước đường phóng đăng, nhưng phục hồi quyền làm con như thuở ban đầu. Người ta không biết ở đâu lẽ công b́nh dừng lại và ở đâu ḷng thương xót khởi đầu, nhưng chỉ biết rằng, bằng nụ hôn ấy sự tha thứ đă vượt lên chiếm lĩnh tiếng nói của lẽ công b́nh để trở nên nụ hôn của ḷng thương xót.

2. Nụ hôn ấy vượt trên khuôn khổ của nền giáo dục.

Vẫn biết rằng khuôn khổ của t́nh yêu là một t́nh yêu không theo một khuôn khổ nào, nhất là t́nh ấy lại là t́nh cha, lại là ḷng mẹ, cùng lắm chỉ dám ví von như núi cao biển rộng, tựa lai láng của ḍng sông và mênh mông của đồng lúa. Nhưng trong trọng trách giáo dục, người ta cũng phải mặc nhiên chấp nhận một thứ khuôn khổ nào đó. Chả thế mà ca dao Việt Nam bảo: “Yêu cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi”. Yêu con không phải là nuông chiều theo ư của con, nhưng là biết cách cho con roi giọt giáo hóa, và ghét con đâu phải chỉ là hằn học mắng la mà nhiều khi lại là những ngọt ngào ghẻ lạnh của một t́nh thương vắng bóng.

Một trong những châm ngôn nổi tiếng trong bổn phận giáo dục con cái là câu: “Nếu hôm nay không muốn con khóc v́ được dạy dỗ, th́ coi chừng sẽ phải khóc v́ con hư đốn mai ngày”. Như trường hợp nóng hổi thời sự tại phiên ṭa, khi người cha nghe con ḿnh, một thành viên trong băng cướp “quư tử, bị kết án chung thân đă nhỏ lệ thốt lên: “Tôi đă thiếu trách nhiệm làm cha”. Cũng là t́nh phụ tử, nhưng quá muộn màng.

T́nh phụ tử cũng cần theo một khuôn khổ nào đó. Nhưng t́nh phụ tử trong dụ ngôn đă vượt lên tất cả. Không có một lời trách móc, không có một lời răn đe, cũng chẳng có h́nh phạt để mà nhớ đời. Chỉ có nụ hôn như một minh chứng: Với bản lĩnh của ḷng thương xót, người ta vẫn có thể đi xa hơn để yêu con đích thực bằng cách cho ngọt cho ngào.

3. Nụ hôn ấy không dừng lại nơi cá nhân mà c̣n lây lan đến cả cộng đoàn.

Đây chính là đỉnh cao của trang Tin Mừng. Nó mở ra một nhăn giới mới lạ. Nơi nụ hôn ấy là rạng rỡ lên h́nh ảnh của một Người Cha: chung cho người con cả và người con thứ, chung hco dân Do Thái và Dân Ngoại, chung cho cả người đă biết Chúa hay chưa biết Chúa. Nếu “cha chung không ai khóc” theo lẽ thường t́nh, th́ ở đây lại khác, Cha chung này không cần đến tiếng khóc của ai, nhưng lại sẵn sàng cúi xuống với bất cứ tiếng khóc sám hối nào để ban tặng nụ hôn ntha thứ nồng nàn xót thương. Người Cha chung ấy yêu thương hết mọi người và chẳng bao giờ bỏ quên những trường hợp tội lỗi đáng thưong và bởi đáng thương nên Ngài cũng thương cho đáng với tấm ḷng không vơi cạn của ḿnh.

Qua nụ hôn đầu ngơ, Người Cha ấy biến nỗi buồn sám hối trở thành niềm vui tha thứ. Ngài ban ơn rộng răi cho những kẻ t́m về với Ngài, rồi nhanh chóng gửi họ về lại gia đ́nh cộng đoàn xă hội trong một nhịp sống mới nồng nàn t́nh xót thương, để những kẻ được ơn tha thứ hiểu rằng, từ nụ hôn ấy, họ phải minh chứng bằng cả cuộc đời biết phát triển ơn tha thứ và cũng biết d́u đưa những kẻ c̣n sa ch́m về với lẽ xót thương. Đó là niềm vui của ḷng thương xót, không dừng lại nhưng triển nở sinh sôi, không khép kín cá nhân nhưng mở ra cho hết mọi người.

Tóm lại, ba lư do: vượt trên lẽ công b́nh, vượt trên nền giáo dục và vượt trên đời sống cá nhân khiến nụ hôn cha – con là nụ hôn của ḷng thương xót. Dẫu có kinh nghiệm về nụ hôn như phần lớn cộng đoàn hay chưa có kinh nghiệm ấy như một số bạn nhỏ, thiết tưởng nụ hôn xót thương của Tin Mừng cũng đọng lại trong ta một thứ nôn nao lạ lạ quen quen.

Khi thấy quen quen, là khi ta đồng hóa ḿnh với người con phung phá t́m về và được tha thứ, trong lời kinh, trong Thánh Lễ, nơi ṭa Giải Tội. tất cả đều là những nụ hôn thương xót. Khi thấy là lạ, là khi ta chợt nhận ra vẫn c̣n lẩn khuất đâu đó trong ta một anh con cả vùng vằng: Chúa đă đối xử với ta bằng t́nh thương xót c̣n ta chỉ đối xử với Chúa theo sự công b́nh, ta không đi hoang lang thang xa đạo, nhưng cách sống của ta biết đâu c̣n tệ hơn cả chối Chúa công khai.

Và khi thấy chen lẫn quen quen lạ lạ ấy chính là khởi đầu cho một quyết định: bởi tôi đă nhận được ơn tha thứ của Chúa, tới phiên tôi phải sống ơn tha thứ bằng cách bỏ qua lỗi lầm cho anh em; tôi đă nhận ḷng xót thương của Chúa, tôi phải phát triển ḷng thương xót ấy qua cách sống tốt lành của ḿnh. Hăy quên đi những phần đời không đáng nhớ khi anh em có lỗi với ḿnh, và hăy nhớ lấy những phần đời không thể quên khi ḿnh đă được Thiên Chúa tha thứ xót thương.

Làm được như thế cũng là lúc ta có thể hát lên: “Thành phố ơi, hăy im lặng cho mọi người hôn nhau”