SỰ XUẤT HIỆN CỦA VỊ TIỀN HÔ.

Sau những biến cố quá ư là đặc biệt đi kèm với việc truyền tin và sinh ra của Gioan và của Chúa Giêsu, tất cả đă trở lại yên tĩnh. Suốt trong ba mươi năm, người ta không nghe nói ǵ nữa. Cảnh cậu bé mười hai tuổi trong đền thờ không được ai nhắc tới. Những tiếng đồn thổi trong nhân gian về các điềm lạ quanh việc truyền tin đă bị quên đi từ lâu. V́ thế, khi vị tẩy giả xuất hiện và Chúa Giêsu bắt đầu giảng dạy đă gây ngạc nhiên không ít. Vị Tiền Hô vào cuộc trước, rồi sau đó mới tới Thày Chí Thánh.

 

1. Thời kỳ

Tin mừng đă đánh dấu thời kỳ này cách uy nghiêm và trang trọng. Những thời biểu lịch sử được nhắc đến ở đây che dấu một thảm kịch sâu xa:

 

‘Năm thứ mười lăm thời hoàng đế Tibêriô-Xêda’. Hoàng đế Augustô mà v́ chiếu chỉ của ông, Chúa Giêsu sinh ra ở Bêlem thay v́ Nagiarét, đă băng hà ngay vào lúc đó. Tất cả mộng ước mà vị hoàng đế Rôma xây dựng đă theo Ngài xuống mồ. Ngài đă không trở thành ‘vị cứu tinh nhân loại’ như người ta hy vọng ở ông. Các con trai ông cũng vậy, đều đă qua đời. Và như vậy, triều chính phải trao cho người ông nhận làm con nuôi, Tibêriô, con người bẳn gắt và đa nghi, nên ít người c̣n trông đợi ông sẽ mang lại hạnh phúc cho họ. Vinh quang của Rôma bắt đầu lạt dần, và trong cái khung nhà của hoàng đế đă có những tiếng gẫy răng rắc.

 

‘Phongxiô Philatô làm toàn quyền xứ Giuđêa’. Dưới những tiếng này, như muốn che đậy những biến cố đáng lưu ư. Trong thời gian trên, Hêrôđê, vị đại sư của người Do thái cũng đă chết. Sự thống nhất của vương quốc bị đổ vỡ…. chia làm bốn quận vương nhỏ. Dù cho các vị cầm quyền vẫn c̣n mang tước hiệu ‘vương’, nhưng đó chỉ là tia sáng mờ nhạt và phần đất quan trọng nhất, miền Giuđêa và Giêrusalem, đă bị mất cho dù tới lúc này bên ngoài vẫn mang bộ mặt tự trị. V́ thực ra người kế vị Hêrôđê, Archelaus đă do người Rôma đặt lên. Miền Giuđêa đă trực thiếp bị khuất phục quyền Rôma và được cai trị bằng một vị toàn quyền Rôma.

 

Trong pháo đài Antônia đă có những toán quân Rôma. Binh lính Rôma đi tuần trên đường phố và coi sóc miền này. Dân Chúa đă tùng phục dân ngoại và phải đóng thuế. Vẻ hào hùng và sự tự do đă mất.

 

Ngoài ra, Philatô c̣n là một cao uỷ cứng rắn và không biết kiêng nể. Để biết những chuyện xảy ra, ông đă cho một toán quân mặc thường phục, trang bị gậy ngắn, lẫn lộn vào dân chúng, rồi c̣n để quân sĩ của ông can thiệp thẳng thừng nếu cần… ông không hề nể v́ ǵ tập tục Tôn giáo của người Do Thái. Ông băi bỏ tuỳ ư và chỉ muốn làm giàu.

 

‘Hêrôđê làm quận vương xứ Galilêa, c̣n em ông là Philiphê làm quận vương vùng Iturêa và Tracônitiđê; Lisania làm quận vương xứ Abilêna’. Hêrôđê Antipas là người phóng đăng. Ông muốn làm thân với người Rôma và v́ muốn tâng bốc, ông đă đặt tên cho công thự mà ông xây trên bờ hồ Giênêsarét là Tibêriađê, để tỏ ḷng tôn kính hoàng đế Tibêrio, nhưng ông vẫn c̣n nể nang người Do Thái, c̣n dự các buổi lễ ở Giêrusalem hầu chứng tỏ ḿnh đạo đức. Hơn nữa, ông c̣n có những đội quân bí mật dùng để chống lại sức mạnh này khác nếu thấy cần. Miền Galilêa nơi mà Chúa Giêsu hoạt động lại thuộc quyền nhân vật đáng buồn này.

 

Quận vương thứ ba là một người thân Hy lạp, hoà hoăn nhưng lại quá b́nh thường. C̣n quận vương thứ bốn là một nhân vật không được biết đến. Như vậy, xứ sở th́ bị phân chia, dân chúng th́ bị trao vào cho các quan quyền chuyên chế chỉ nghĩ tới thân họ và cuộc sống xa hoa, tiện nghi của riêng họ. Chẳng c̣n ǵ vẻ lớn lao của một đất nước cựu trào. Vương miện đă rớt khỏi trán Israel.

 

‘Dưới thời thượng tế Anna và Cai pha’. Israel là một dân tộc tư tế. Đền thờ là nơi cần thiết nhất. Tư tế và vua chúa đều được Giavê xức dầu, đặt tên và trao phó việc phục vụ. Nhưng sự thánh thiện của chức Tư tế tinh tuyền đă mất đi. Vị thượng tế được gọi phục vụ trong cả cuộc đời, là nhân vật được thánh hiến trong dân chúng. Thế mà người Rôma lại không để ư ǵ đến tập tục này, họ tự gọi và đặt lên tuỳ ư họ. Sứ vụ thánh được trao phó cho dân ngoại và người ta c̣n có thể mua chức đó nữa. Hai vị thượng tế đă được đặt lên như thế đó: Anna và rể ông là Caipha. Anna đă lănh trách vụ, rồi lần lần tới năm người con và bây giờ th́ tới con rể ông. Như vậy quyền thế tạm thời và thiêng liêng không c̣n nữa, và tất cả h́nh ảnh lịch sử được gợi lên bằng những hàng chữ này chỉ nói lên một kỷ niệm buồn của một dĩ văng vàng son đồng thời với ảo ảnh hiện tại thất vọng hoàn toàn.

 

‘Lời Chúa được phán ra’. Sự khôn ngoan của Thiên Chúa chỉ bắt đầu ở điểm mà khôn ngoan của con người sắp kết thúc. Khi sức mạnh của con người ngừng lại, sức mạnh của Thiên Chúa mới tỏ hiện. Ân sủng giả thiết phải có bản tính và liên kết với bản tính, nhưng không thể bị đầy đoạ ở đó. Lời của Thiên Chúa có thể được phán ở nơi và vào lúc mà người ta ít chờ đợi nhất.

 

Thiên Chúa có thể dùng Xêda và hoàng đế Rôma để thống nhất nhân loại, dùng con đường Rôma để dễ giảng truyền Tin mừng và để trao sứ điệp cho thế giới. Ngài cũng có thể dùng các binh lính và thương gia. Rồi Ngài có thể từ khước sự sửa soạn tự nhiên đó và can thiệp bằng một cách hết sức bất ngờ dựa vào chính sức mạnh của lời Ngài. Ngài hoàn toàn tự do, toàn quyền quyết định khi nào, ở đâu, trao cho ai, trong mục đích nào Ngài sẽ phán.

 

Đó là lư do khiến con người không bao giờ phải thất vọng v́ cái có thể ấy là Thiên Chúa phán bảo và hoạt động, lời Ngài vẫn luôn sẵn sàng. Lại là lúc Israel được nâng cao nhất. Khi mà yếu kém cả về chính trị lẫn Tôn giáo, th́ Đấng Mạnh Mẽ, Quyền Năng lại đến. Một ḍng dơi suy tàn đă nảy sinh trong Đấng Messia, vị tạo Thành thế giới mới.

 

2. Nơi chốn

‘Lời Thiên Chúa được phán với Gioan con Giacaria, trong hoang địa. Và ông đi khắp vùng xung quanh sông Giođan’.

Hai địa danh được nhắc đến:

Hoang địa: Môisen đă được Chúa gọi, và sai đi trong hoang địa. Dân chúng đă được dẫn dắt vào đây và giáo dục ở đây. Êlia đă đến đây. Chúa Giêsu đă chuẩn bị ở nơi này. Thánh Phaolô cũng tới đây sau khi trở lại. Có hàng triệu và hàng chục triệu người nối gót theo gương này. Trong im lặng, người ta thấm Lời Chúa rơ hơn, và cuộc sống khắc khổ làm cho người ta thấy tỏ t́nh thương Chúa hơn.

 

Sông Giođan: Ḍng sông không phải chỉ làmột lănh giới để dân địa phương và người từ hoang địa về gặp gỡ nhau. Nhưng Giođan là ḍng sông mà những người Do Thái đă vượt qua để chiếm Đất Hứa: bây giờ, họ phải từ bỏ một hoang địa thiêng liêng và phải bước vào nước Thiên Chúa. Ở Giođan, nhờ sức mạnh của Thiên Chúa, tường thành Giêricô đă bị sập xuống; th́ bây giờ tới lượt tường luỹ thiêng liêng của Satan đă ngăn lối vào nước Chúa cũng sẽ bị đổ như vậy.

 

Do đó, hoang địa và sông Giođan đều có ư nghĩa. Đấy là những nơi mà Lời của Chúa được vang vọng đặc biệt, được đón nhận tốt, là những miền của ân phúc nơi mà dân chúng hành hương tới, là những nơi thuận tiện cho hoạt động của Thiên Chúa, nơi có đền thờ v́ Thiên Chúa là Đấng Thánh đă tới gần.

 

3. Hoạt động

Ba sự việc đáng được để ư đặc biệt.

Thánh Gioan rao giảng: đă qua nhiều thế kỷ, từ ngày Thiên Chúa phán với Israel, nay mới lại thấy xuất hiện, lần đầu, một trong các đại nhân của Thiên Chúa mà ngày xưa thật dễ gặp thấy trong dân được Chọn. Từ nay không c̣n là lời của Thiên thần mà là Lời của Thiên Chúa, không qua trung gian nào cả, phán bảo với Gioan và Ngài sẽ truyền đi.

 

Trong bài giảng, người ta đâu được công bố sự hiểu biết riêng hay kết quả của nghiên cứu thần học hoặc truyền bá kinh nghiệm nội tâm, mà là giảng Lời Chúa. Vị giảng thuyết chỉ là dụng cụ, là trung gian. Cá nhân Ngài hoàn toàn giữ vai tṛ thứ yếu. Ngài chỉ biết lắng nghe và truyền lại. Như vậy, cùng một lúc phải mở ḷng ra với Thiên Chúa (từ trên xuống) và với dân chúng (từ dưới lên), Ngài không được giữ ǵ cho ḿnh, nhất là không được thay đổi ǵ, giảm bớt hay làm sai lạc đi.

 

Loan báo Lời Chúa, người ta không thể t́m thấy nơi ḿnh sự bất trắc hoà lẫn với sự hoài nghi, sự phức tạp và một t́nh trạng thua sút của một người yếu kém, v́ tất cả đều không đảm bảo cho công việc của ḿnh. Nhưng họ cũng không được cậy vào một thế lực, phát sinh từ một khoa học kiêu hănh và thấm nhuần tư tưởng này, v́ lời giảng với sức mạnh và theo Thần Trí đă đủ xứng với Lời Chúa rồi.

 

Gioan tẩy giả: cử điệu thêm vào với tiếng nói, nghi lễ đi với lời giảng. Con người không phải là một hữu thể tinh thần thôi. V́ thế, họ phải nhờ vào những dấu thấy được để suy niệm cái chẳng thấy.

 

Chúa Giêsu đă lập các bí tích đi theo lời giảng dạy. Nơi thánh Gioan cũng vậy, bên cạnh những từ ngữ mang tính cách nhất thời là những dấu hiệu, những điềm báo về các bí tích. Rửa tội là một cuộc thanh tẩy v́ từ nay tội lỗi sẽ được xoá sạch. Một dân tộc nhơ nhuốc sẽ được rửa sạch. Thanh tẩy là trầm ḿnh xuống nước rồi lên lại, v́ tạo vật phải trầm ḿnh với Đức Kitô để chết cho cái chết của con người tội lỗi cũ và được nâng lên nhờ Đức Kitô Phục sinh để sống cuộc sống mới trong ân sủng. Thanh tẩy, nước trôi chảy… V́ từ đây nước Thần Linh sẽ đổ tràn và vọt lên ngập đồng. Thanh tẩy của Gioan, như vậy cũng có giá trị lớn lao. Gioan kêu gọi thống hối. Nếu con người không khước từ những khuynh hướng tội lỗi, không làm một cuộc đổi thay hoàn toàn đưa tới việc trở lại. Họ không thể tiếp nhận Lời Chúa. Sự thánh hoá giả thiết và đ̣i buộc phải có sự thống hối như bước đầu, khước từ tội phạm, ra khỏi ḿnh, và hướng về Thiên Chúa. Sự thay đổi trong những định hướng của tư tưởng và sự sẵn sàng thâm sâu, đă thấy được khi Chúa giáng sinh và lúc thiếu nhi mười hai tuổi giảng dạy trong đền thờ, bây giờ rơ ràng là một đ̣i hỏi đối với với chúng ta. Sự thống hối là cốt cán của ơn cứu độ. Đó là một đ̣i hỏi mà con người không bao giờ tự ư muốn nhắc nhở ḿnh, nhưng lại rất cần thiết cho họ.

 

4. Hoàn tất.

Tin mừng thêm vào ở đây như để làm trọn lời tiên tri Isaia:

‘Có tiếng kêu trong hoang địa, hăy dọn đường Chúa, hăy sửa đường Chúa cho ngay thẳng. Hăy lấp mọi hố sâu, và hăy bạt mọi núi đồi; con đường cong queo hăy làm cho bằng. Và mọi người sẽ thấy ơn cứu độ của Thiên Chúa’.

 

Bản văn ngôn sứ bàn về cuộc tái trở về từ nơi lưu đầy của dân Do thái. Giavê trở lại dẫn đầu dân Ngài qua hoang địa vào Đất Hứa. Để đám rước khải hoàn đi qua th́ đường xá phải bằng phẳng và có sửa soạn đàng hoàng. Lời tiên tri đă được nên trọn lúc này với một ư nghĩa cao cả và nặng về tinh thần hơn. Nó không c̣n nói về xứ sở hay về đường xá trần tục. Rời bỏ cuộc lưu đầy và tôi đ̣i thiêng liêng con người lên đường về nước Chúa với một thái độ cương quyết. Và chính Thiên Chúa sẽ là đầu đoàn rước: nhưng xác đáng hơn phải nói là Đức Giêsu Kitô Thiên Chúa nhập thể, Đấng Messia. V́ thế, những con đường thiêng liêng hẳn sẽ phải phẳng ĺ do việc sửa soạn tinh thần và tâm hồn. Gioan là tiếng kêu, là người tiền hô đến kêu gọi dọn đường v́ sắp có vị Đại Vương tới. Không có ǵ ngạc nhiên cả khi thấy sau lời kêu gọi đó, dân chúng bị lay chuyển và lũ lượt kéo về Giođan để nghe lời giảng và theo sát các biến cố này.

 

Hoạt động cứu độ đă bắt đầu nhập cuộc.