Th Hai--- Các Nguyên Tc Giáo Lư

Mt ư thc trn vn v con ngưi

7. Cũng như tt c các vn đ liên quan đến đi sng con ngưi, vn đ sinh sn cn đưc ư thc và quan nim không phi dưi mt vài khía cnh riêng bit - như khía cnh sinh lư, dân s và xă hi mà - phi lưu tâm toàn th con ngưi, đến ơn gi thiên nhiên cũng như siêu nhiên, trn tc cũng như muôn đi ca h. Ngoài ra v́ nhn thy có nhiu ngưi có khuynh hưng t́m cách chng minh hp pháp hóa các phương pháp nhân to đ kim soát vic sinh sn bng cách căn c vào các nhu cu ca t́nh yêu trong hôn nhân, và "trách v tr thành cha m" ca đôi v chng, nên Ta s minh xác quan nim chính thng v hai thc ti quan trng ca đi sng trên đây. L tt nhiên trong lănh vc này, Ta căn c trên nhng điu Công đng Vatican II đă tŕnh bày và quyết đnh trong Hiến chế mc v "Vui Mng Và Hy Vng" .

 

T́nh yêu trong hôn nhân

8. Bn cht thc tin và s cao quí ca T́nh yêu trong Hôn nhân đưc biu l hoàn toàn khi ngưi ta nh́n qua Ngun gc ti thưng ca nó là Thiên Chúa T́nh yêu (Ga 4,8), "là Cha toàn năng, ngun mch ca mi t́nh cha con, trên tri cũng như dưi đt" (Ep 3,15).

Chính v́ thế nên hôn nhân không phi kết qu ca ngu nhiên hay ca các lc lưng t nhiên, vô ư thc to thành. Trái li, đó là mt t chc khôn ngoan do Đng To Hóa v́ t́nh thương đă thc hin nơi nhân loi. Đôi v chng cng hiến chính bn thân ḿnh cho nhau, ḥa đng bn th ca đôi bên li đ hoàn thin hóa cá nhân ḿnh hu cng tác vi Thiên Chúa trong vic lưu truyn s sng và dưng dc các đi sng mi.

Hơn thế na, đi vi nhng ngưi đă chu Phép Ra ti. Hôn nhân c̣n mang sc thái cao quư ca Bí tích ơn nghĩa thánh, lư do v́ hôn nhân tưng trưng s kết hp gia Chúa Kitô và Giáo hi.

 

   Các đc tính ca t́nh yêu trong hôn nhân

9. Đưc ư thc như thế, Hôn nhân s bt ni sáng chói vi nhng đc tính, nhng đ̣i hi đc bit ca t́nh yêu hôn phi. Do đó chúng ta cn phi có mt ư nim xác thc v vn đ này.

Trưc tiên đó là mt th t́nh yêu hoàn toàn nhân nghĩa là va hu h́nh, và va siêu h́nh. Đây không phi ch là mt vic di chuyn t́nh cm và bn năng t ngưi này sang ngưi kia, mà đó chính là mt hành vi ca lư trí và t do, mt hành vi cn đưc bo v và gia tăng qua nhng vui bun ca đi sng thưng nht, đ đôi v chng tr nên mt tâm hn, tinh thn và cùng nhau đt ti đnh hoàn thin ca nhân loi.

Ngoài ra đây c̣n là mt th t́nh yêu trn vn nghĩa là mt h́nh thc đc bit ca t́nh bn cá nhân, nh đó hai v chng cùng nhau chân thành yêu mến, chia s mi s, không du diếm, không tính toán ích k. Mt ngưi phi ngu yêu bn ḿnh không phi v́ nhng cái bn đă cho ḿnh, mà chính v́ bn vi nim hân hoan vui sưng đưc ly chính bn thân ḿnh phong phú hóa cho bn.

Đây cũng là mt th t́nh yêu chung thy và dành riêng cho mt ngưi cho đến lúc chết, và đó chính là cm nghĩ ca đôi v chng ngày hai ngưi t ư, t nguyn hiến trn thân ḿnh cho nhau khi nói lên li giao ưc hôn nhân. Ḷng chung thy y tuy đôi khi khó thc hin, song ai cũng công nhn là có th gi đưc, và ḷng chung thy y là mt thái đ cao quí, đáng trng. Kinh nghim hôn nhân qua bao thế k, vi nhng c ch đáng phc ca muôn vn ngưi chng trong các thế h chng t rng ḷng chung thy không nhng hp vi bn cht ca hôn nhân mà c̣n là ngun hnh phúc sâu xa bn vng.

Cui cùng đây là mt t́nh yêu phong phú không h tiêu hao trong vic truyn thông gia hai v chng, trái li đ sc tiếp tc bng vic to nhng đi sng mi. "Hôn phi và t́nh yêu trong hôn nhân, t bn cht nó, đưc hưng v vic sinh sn và nuôi dưng con cái. Trên thc tế, con cái là ân hu ti thưng ca hôn nhân và mưu ích rt nhiu cho chính cha m chúng" (Công đng Vatican II, Hiến chế Mc v "Vui Mng Và Hy Vng" - , s 50).

  Trách nhim tr thành cha m

10. V́ lư do trên t́nh yêu trong hôn nhân đ̣i hi đôi v chng phi ư thc s mng "trách nhim tr thành cha m" ca ḿnh, mt trách nhim mà ngưi hin đi thưng xuyên nhc ti và hết thy chúng ta cn phi thu hiu ư nghĩa xác thc ca nó, trách nhim y cn đưc cân nhc, tho lun dưi nhiu khía cnh khác bit nhưng liên h vi nhau.

Xét v phương din sinh lư hc, nhn "trách nhim tr thành cha m" tc là thu hiu và tôn trng các tiến tŕnh hot đng ca sinh lư: trí thc giúp ta khám phá ra kh năng sinh sn, đnh lut luân lư nm ngay trong bn cht con ngưi.

Xét v phương din các khuynh hưng ca bn năng v t́nh dc, trách nhim tr thành cha m có nghĩa là phi dùng lư trí và ḷng cương quyết đ điu khin chúng.

Xét v phương din các điu kin th lư, kinh tế, tâm lư và xă hi, trách nhim tr thành cha m có nghĩa là: biết cân nhc suy nghĩ đ ri sn sàng làm cho gia đ́nh ḿnh tăng thêm nhân s, hoc đ ri căn c vào nhng lư do xác đáng, và trong tinh thn tôn trng l lut luân lư quyết đnh tm ngưng vic sinh sn trong mt thi gian ngn hay vô hn đnh.

Đc bit nht là trách nhim tr thành cha m bao hành s tôn trng trt t luân lư do Thiên Chúa n đnh bng cách biu l mt lương tâm ngay chính thng thn. V́ thế vic đm nhn trách nhim tr thành cha m đ̣i hi đôi v chng phi chu toàn nhim v đi vi Thiên Chúa, vi chính ḿnh, vi gia đ́nh, xă hi trong tinh thn tôn trng bc thang chính thng ca các giá tr. Chính v́ thế nên trong lănh vc lưu truyn s sng, h không có quyn t do hành đng theo s thích, t ư la chn nhng phương pháp cho là chính đáng, trái li, phi hưng hành đng ḿnh theo đúng thánh ư to dng ca Thiên Chúa, thánh ư đó đưc biu hin bng chính bn cht và các hành vi ca hôn nhân cũng như bng các li giáo hun liên tc ca Giáo hi (Hiến chế mc v "Vui Mng Và Hy Vng" -, s 50 và 51).

 

   Vic tôn trng bn cht và cu cánh ca hành vi v chng

11. Nhng hành vi ca đôi v chng dùng đ kết hp vi nhau trong t́nh thân mt trong sch hu to thành và lưu truyn đi sng con ngưi, là nhng "hành vi cao quí và chính đáng" (Hiến chế Mc v  , s 49). Đó là nhng hành vi hp pháp, ngay c trong trưng hp hai v chng có th đoán trưc đưc là chúng s không có hiu năng sinh sn, v́ nhng lư do ngoài ư mun ca ḿnh: nhng hành vi y vn c̣n mc đích biu l và làm cho s liên kết ca đôi v chng thêm bn cht. Trong thc tế, kinh nghim cho ta thy: không phi mi hành vi, mi giao kết ca hôn nhân đu to ra đưc mt mm sng mi. Thiên Chúa khôn ngoan vô cùng đă thu xếp và thiết lp nhng đnh lut, nhng chu kỳ t nhiên ca mm sng: Chính nhng chu kỳ y có sc gim bt s sinh. Tuy nhiên Giáo hi vn nhc nh loài ngưi phi tuân hành các đnh lut t nhiên và các li giáo hun ca Giáo hi luôn luôn xác đnh rng: Hành vi Hôn nhân phi hưng v vic lưu truyn đi sng (Thông đip Khiết Tnh Hôn Nhân ca Đc Piô XI).

 

Hai khía cnh bt kh phân ly: Giao hp và Sinh sn

12. Nn giáo hun ca giáo quyn căn c trên nguyên tc này: Thiên Chúa đă quyết đnh liên kết (và con ngưi không ai có quyn t ư hy b) hai s vic ca Hôn nhân giao hp và sinh sn.

Qu vy, t bn tính sâu xa ca nó, hành vi hôn nhân liên kết cht ch hai v chng, giúp h to thành nhng đi sng mi theo đúng nhng đnh lut c hu nm ngay trong bn th con ngưi đàn ông và đàn bà. Ch khi nào bo v ni hai h́nh thc ct yếu căn bn là giao hp và sinh sn, hành vi hôn nhân mi gi đưc trn vn ư nghĩa ca mt th t́nh yêu chân thành gia hai to vt và đt đưc mc đích s mng cao c ca loài ngưi là tr thành cha m. Ta thiết nghĩ rng, nhng con ngưi ca thi đi này đ điu kin đ nhn thy rng nguyên tc căn bn trên đây va hp lư va xng nhân bn.

  Trung thành vi ư đnh ca Thiên Chúa

13. Đúng thế, ngưi ta có th ghi nhn rng: bt ngưi phi ngu ca ḿnh phi chp nhn mt hành vi hôn nhân ngưc vi điu kin thun li, hoc ư mun ca h là mt c ch không xng đáng vi mt th t́nh yêu chân thành và do đó, đi ngưc hn li vi trt t luân lư cn phi có trong mi liên quan gia đôi v chng. Ngoài ra, ch cn suy nghĩ k, ta s nhn thy khi mt hành vi hôn nhân gia hai ngưi phi ngu phá hoi kh năng lưu truyn đi sng, mt kh năng mà Chúa to thành, đă liên kết hn vi hành vi hôn nhân theo nhng đnh lut riêng, th́ hành vi y trái ngưc vi ư đnh cu to ca hôn nhân cũng như vi ư mun ca Đng to thành đi sng. V́ thế, nếu ngưi ta s dng quyn năng ca Thiên Chúa ban đ phá hy - dù ch phá hy mt phn - ư nghĩa và cu cánh ca nó, th́ ngưi ta qu đă đi ngưc li bn tính mi tương quan sâu xa gia ngưi đàn ông và đàn bà, và đng thi chng li chương tŕnh và ư mun ca Thiên Chúa. Trái li, nếu chúng ta s dng quyn năng ca t́nh yêu hôn nhân trong tinh thn tôn trng các đnh lut din biến ca mm sng, th́ mc nhiên chúng ta công nhn rng ḿnh không nm quyn "sinh sát" đi vi ngun mch ca đi sng con ngưi, mà ngưc li, chúng ta đă giúp thc hin các ư đnh ca Chúa to thành. Nếu con ngưi không có toàn quyn, mt th quyn vô hn đi vi thân xác ca ḿnh, th́ l tt nhiên, h cũng không có quyn hn vô song đi vi các kh năng to thành mm sng (hiu theo đúng nghĩa ca chúng), v́ các kh năng y có mc đích c hu là sinh ra s sng, s sng do chính Thiên Chúa là nguyên lư. Đc Gioan XXIII đă có dp nhc nh điu này trong Thông đip M Và Thy: "Đi sng con ngưi là siêu vit: ngay t nguyên thy đi sng y đă trc tiếp mang du n bàn tay sáng to ca Thiên Chúa".

 

  Nhng phương tin bt hp pháp dùng đ điu ḥa sinh sn

14. Căn c vào nhng đim ct yếu trong quan nim ca Công giáo cũng như ca con ngưi v vn đ hôn nhân, Ta thy cn phi tuyên b mt ln na là: không th nào chp nhn - lư do v́ vic đó bt hp pháp - vic điu ḥa sinh sn bng cách trc tiếp ngăn chn s din biến đă khi s mt mm sng, và nht là vic c ư phá thai dù vi lư do y tế cũng vy (. Thông đip Khiết Tnh Hôn Nhân ca Đc Piô XI, Hiến Chế Mc V "Vui Mng Và Hy Vng" ca Công đng Vatican II).

Ngoài ra, như giáo quyn đă nhiu ln tuyên b, chúng ta không th chp nhn vic trc tiếp vô hiu hóa kh năng sinh sn nơi ngưi đàn ông hay đàn bà, dù là vĩnh vin hay ch tm thi trong mt thi gian (Thông đip Khiết Tnh Hôn Nhân).

Chúng ta cũng không có quyn chp nhn bt c mt hành vi nào có mc đích hay dùng làm phương tin đ ngăn chn vic sinh sn, hoc trưc khi hoc đang khi làm hành vi hôn nhân, hoc làm tr ngi vic din tiếp t nhiên ca hành vi y (, Thông đip “Khiết Tnh Hôn Nhân”, và Thông đip  M Và Thy”).

Chúng ta cũng không có quyn bào cha cho nhng hành vi hôn nhân đưc c t́nh vô hiu qu, v́ l đ tránh mt tác hi nào đó hoc vi lư do các hành vi y đă là thành phn ca nhng hành vi vn có hiu năng, xy ra trưc hay sau, và v́ thế cũng có giá tr như nhau. Trong thc tế, phi công nhn rng: thnh thong ngưi ta có quyn chp nhn mt tai hi nh đ tránh mt tai hi ln hoc đ thc hin mt vic tt đp. (Din văn ca Piô XII ti Hi ngh quc gia các lut gia Công giáo Ư ngày 6/12/1953), nhưng không bao gi ta đưc phép làm mt vic ác đ đt ti mt s thin (Rm 3,8) nghĩa là đưc phép tùy ư làm mt vic t bn tính nó vn xu hoc mt vic bt xng vi nhân cách, du là vi mc đích bo v hay to ra điu tt cho cá nhân, gia đ́nh hay xă hi. Chính v́ lư do đó, ta không th quan nim rng: mt hành vi hôn nhân vn dĩ xu, v́ đưc c t́nh làm thành vô hiu năng, li có th tr thành mt hành vi tt, du nó có phong phú hơn cho c mt cuc đi ca đôi bn.

 

   Tính cht hp pháp ca nhng phương tin y khoa, y dưc

15. Trái li, Giáo hi không h coi là trái phép vic s dng nhng phương tin y khoa, y dưc xét ra thc cn thiết đ cha các chng bnh ca cơ th, mc du ngưi ta đoán trưc rng vic s dng y s cn tr sinh sn, min là vic cn tr y không phi do chính đương s trc tiếp ưng mun (Din văn ca Đc Piô XII đc trưc Hi ngh quc gia các Bác sĩ chuyên môn v thn, ngày 8/10/1953).

 

Tính cht hp pháp ca vic li dng các thi kỳ không đu thai

16. Như Ta tŕnh bày trong đon 3 trên đây, hin nay ngưi ta chng đi li li giáo hun ca Giáo hi v nn luân lư hôn nhân, ch trương rng con ngưi có quyn dùng tri thc ca ḿnh đ qun tr và điu khin các năng lc nm trong thiên nhiên vô tri đ mưu ích cho toàn th nhân loi. Ngưi ta đt câu hi: nếu có th, trong mt vài trưng hp, s dng phương pháp nhân to đ kim soát vic sinh sn hu đem li ḥa đng êm m cho gia đ́nh và giúp cho vic giáo dc con cái (đă sinh ra ri) đưc d dàng tt đp hơn, th́ ti sao li không s dng?

Ta cn phi tr li mt cách minh xác rng: Giáo hi sn sàng chp nhn, tán thưng vic dùng tri thc trong mt lănh vc, mi công tác Thiên Chúa cùng hot đng vi to vt tri thc, như Giáo hi khng đnh rng: trong trưng hp này, phi tôn trng nn trt t đưc Thiên Chúa thiết lp.

V́ thế, nếu có nhng hoàn cnh, nhng lư do th lư, tâm lư, hoc ngoi cnh đ̣i hi v chng phi hn chế bt vic sinh con, th́ trong trưng hp đó, Giáo hi cho biết có th căn c vào các chu kỳ t nhiên, c hu ca cơ năng sinh sn đ làm hành vi hôn nhân trong nhng thi gian không đu thai, và ch có phương pháp điu tiết sinh sn y mi không đi ngưc li nhng nguyên tc luân lư căn bn mà Ta va nhc nh trên đây.

Giáo hi không mâu thun khi ch trương rng: ngưi ta đưc áp dng phương pháp các thi gian không đu thai, đng thi lên án vic s dng nhng phương pháp trc tiếp gây tr ngi cho vic sinh sn, dù vi nhng lư do có v đng đn, lương thin. Qu vy, hai s vic trên đây hoàn toàn khác bit nhau; trong trưng hp th nht, đôi bn s dng mt cách hp pháp nhng d kin t nhiên, c̣n trong trưng hp th hai, h cn tr mt din biến ca thiên nhiên. Tuy trong c hai trưng hp, hai ngưi phi ngu đu tích cc, đng ư vi nhau t́m cách tránh không cho có con v́ nhng lư do tho đáng, nhưng đc bit trong trưng hp trưc, hai ngưi t kim chế, không s dng quyn hn ca hôn phi trong nhng thi gian có th đu thai v́ nhng nguyên do hp lư, và s dng quyn hn đó trong thi gian không th có con đ biu l t́nh thương nhau và bo v ḷng chung thu vi nhau. Trong hành đng này, hai ngưi đă chng t mt t́nh yêu hoàn toàn và thc s lương thin.

 

  Nhng hu qu nghiêm trng ca vic áp dng các phương pháp nhân to đ điu ḥa sinh sn

17. Nhng ngưi thin tâm thin chí s có dp nhn chân giá tr ca nn Giáo lư Giáo hi trong lănh vc này, nếu h chu b́nh tâm suy nghĩ v nhng hu qu tai hi ca vic áp dng các phương pháp nhân to đ điu ḥa sinh sn.

Trưc tiên, h cn lưu tâm đến hin tưng nguy him ca s bt trung trong hôn nhân cũng như đến vic luân lư tr thành sa đa trong trưng hp các phương pháp trên đưc đem áp dng. Không cn nhiu kinh nghim ta cũng thy đưc rng con ngưi vn yếu đui và tt c, nht là gii thanh niên, thưng d đi ngưc li nn luân lư, nếu không luôn luôn có ngưi kèm bên khuyên bo và nếu bây gi ta c̣n giúp cho h có dp đ vi phm các l lut luân lư th́ tht hết ch nói! Mt nguy cơ khác rt có th xy ra là nếu đ con ngưi t do áp dng nhng phương pháp nga sinh sn, dn dn có th h s hết kính trng ngưi ph n, mà khi đă coi thưng s thăng bng v tâm lư và th lư ca ngưi đàn bà, cui cùng h s coi đó là dng c tha măn dc tính mt cách ích k, ch không coi đó là ngưi bn đưng đáng mến, đáng trng na.

Chúng ta cũng cn nghĩ rng, nếu chp nhn vic t do hn chế sinh sn, rt nhiu chính quyn vn dĩ đt nh các yêu sách ca luân lư, s trit đ li dng khai thác ngay. Nếu các đôi v chng đưc phép hn chế sinh sn v́ lư do gia đ́nh, th́ ly c ǵ cm đoán các chính quyn áp dng ch trương y đ gii quyết các vn đ ca tp th? Lúc đó, ai s có quyn cm đoán mt chính ph không nhng tán thưng mà hơn thế na c̣n ép buc dân chúng phi áp dng nhng phương pháp nga thai mà h cho là hiu nghim hơn c? Và thế là mun tránh né nhng khó khăn ca cá nhân, gia đ́nh hay xă hi trong vic tuân gi lut Chúa, cui cùng ngưi ta đă hoàn toàn dành cho các chính quyn đưc t do thao túng mt lănh vc thân mt, cá nhân riêng bit nht ca đôi v chng.

Vy nếu ta không mun đ loài ngưi đưc quyn đc đoán quyết đnh v s mng lưu truyn đi sng th́ ta bó buc phi chp nhn mt ranh gii nht đnh ngăn cm không cho ai vưt qua: Con ngưi không có toàn quyn đi vi thân xác cũng như các cơ năng ca thân xác ḿnh. Không ai dù vi tư cách cá nhân, dù vi tư cách chính quyn, đưc phép hy b ranh gii trên, là nhng ranh gii đưc n đnh bng ḷng tôn trng đi vi toàn b cơ th và cơ năng con ngưi theo đúng nhng nguyên lư tŕnh bày trên đây và theo đúng "nguyên tc toàn b" mà đng Tin nhim ca Ta Đc Piô XII đă nói (trong bài din văn đc ngày 8/10/1953).

 

   Giáo hi là bo đm cho nhng giá tr ca con ngưi

18. Ta biết trưc li giáo hun này khó đưc s tán thành ca con ngưi, v́ hin nay s ngưi chng đi li ch trương ca Giáo hi rt nhiu, và h biết dùng nhng phương pháp ti tân đ khuếch đi s tuyên truyn ca h. Thc s Giáo hi không ngc nhiên khi thy ḿnh tr thành mt "du hiu chng đi" (Lc 2,34) ging Đng đă thiết lp ḿnh. Nhưng Giáo hi vn luôn luôn khiêm tn, va cương quyết tuyên b tt c nn luân lư - luân lư t nhiên cũng như ca Phúc âm. Giáo hi không phi là ngưi to ra nn luân lư, v́ thế Giáo hi không th làm trng tài, mà ch là ngưi canh gi, gii thích l lut y. Giáo hi không có quyn tuyên b mt điu là hp pháp khi nó bt hp pháp, lư do v́ ngưc hn vi li ích thc s ca con ngưi.

Giáo hi biết rơ rng: Khi đng lên bo v toàn b nn giáo lư hôn nhân, Giáo hi đng thi cũng thiết lp mt nn văn minh thc s nhân bn. Giáo hi khuyến cáo loài ngưi không nên chi b trách nhim ca ḿnh và hoàn toàn phó thác cho các phương din k thut; chính nh đó Giáo hi bo đm ni phm giá ca các đôi v chng. Giáo hi luôn luôn trung thành vi nn giáo hun và gương sáng ca Chúa Cu Thế và luôn luôn chng t ḿnh là ngưi bn chân thành và vô v k ca nhân loi, v́ Giáo hi mun giúp đ h, ngay t trên con đưng trn gian này, đ "tham d như con cái vào đi sng ca Thiên Chúa là Chúa hng sng và là Cha ca mi ngưi" (Thông Đip "Phát Trin Các Dân Tc").