Thông đip "S Sng Con Người" Các chng đi

(Tác Gi: Vũ thanh Hương)

 

Các chng đi Thông đip "S Sng Con Người" t bên trong và bên ngoài Giáo hi. S bt tương hp gia giáo lư v Quyn truyn sinh ca Giáo hi vi quan đim v kế hoch hóa gia đ́nh trong thế gii hin đi. phát biu Lm. Roberto Re-go-li thuc Đi hc Giáo hoàng Greg-go-ri-ô:

- “Ngài đă quyết đnh viết "S Sng Con Người". Tài liu làm sáng t trách nhim ca nhng bc cha m và đ cp đến các vn đ đo đc như vic s dng các bin pháp tránh thai ca ngưi Công Giáo, trong đó, Đc Giáo Hoàng đă viết rng " hành đng hôn nhân phi gn lin vi ư nghĩa ca s hip nht và sinh sn."

- Giáo Hi đă d kiến s vp phi nhng chng đi t các thành phn không phi là ngưi Công Giáo trong xă hi, nhưng điu gây kinh ngc là nhng chng báng đă đến t ngay c nhiu ngưi Công Giáo. "Đó là mt điu chưa tng xy ra trong Giáo Hi. Nhiu thông đip b ch trích trong thp k 1800 t các thành phn cp tiến, nhưng chưa bao gi có nhng chng đi lan rng bên trong Giáo Hi như vào năm 1968. Các nhà thn hc, dân Chúa, và ngay c mt s giám mc t chi Hun Quyn ca ngài."

- "Đi vi ngài, cuc tranh lun d di v tài liu này khiến ngài b sng st đến mc t năm 1968 cho đến khi qua đi, ngài không công b mt thông đip nào khác. Ngài đă viết các tài liu khác, nhng tông hun, tông thư, tông hiến, nhưng không có mt thông đip nào khác."

Các câu nói có tính đánh gía tng quát v tác đng ca Thông đip "S Sng Con Người" nói trên ca Lm. Roberto Re-go-li không th nói là không có cơ s và thiếu chính xác khi nó đưc đăng trên Bn tin Giáo hi và da vào các thông tin tiếp theo sau đây.

* Lưu ư đây ch xem xét phiến din v các ư kiến phn đi, không nói v các ư kiến ng h đi vi Thông đip "S Sng Con Người" đă có nhiu các website Công giáo:

 

Qu tht, có th nói trong lưc s 327 Thông đip ca các triu đi Giáo hoàng t c chí kim (nếu tôi không thng kê lm), t Thông đip đu tiên Ubi Primum ca ĐGH Bênêđicto (1740-1758) cho đến Thông đip gn đây nht: Urbi Et Orbi ca ĐGH Phanxico (sau Thông đip Lumen Fi-de-i), ch có Thông đip "S Sng Con Người" là gây tranh căi gay gt và vp phi s chng đi mnh m nht trong lch s Giáo hi Công giáo.

Nghiên cu li lch s t khi ra đi ca Thông đip "S Sng Con Người" cho đến nay ta thy có nhiu điu băn khoăn ln bt ng và thú v:

 

1. Ngay t khi son tho, Thông đip "S Sng Con Người" đă không đưc s đng thun ca đa s các nhà thn hc:

- Tháng 3/1963, Đc Gioan XXIII đă thành lp y Ban Giáo Hoàng nghiên cu v dân s, gia đ́nh và mc sinh sn đ giúp Công Đng Vatican II xúc tiến. y ban bao gm các tôn giáo khác nhau, các thn hc gia, các cp hôn nhân cũng như tu sĩ, các khoa hc gia và xă hi hc.

- Sau đó, vào thi ca Ngài, Đc Phaolô VI c̣n mi thêm mt s các Giám Mc cng tác. Sau nhng ngày tháng nghiên cu v đ tài này, trong ni b ca Uy Ban vi 72 ngưi đă có hai li nh́n khác nhau. Nhóm “đa s” (dovish) viết bn phúc tŕnh, son tho bi 6 thn hc gia ni tiếng và vi 13 ch kư ca các thn hc gia khác, đ ngh Giao Hoi nên thay đi giáo lư liên quan đến điu ḥa sinh sn. Nói cách khác, bn phúc tŕnh này mun Giáo Hoàng tha nhn phương pháp nga thai nhân to (artificial contraception) không là ti ác t bn cht như nhng cách nga thai khác (chng hn như phá thai và trit sn). Nói chung, vi vai tṛ “trách nhim ph huynh” và tùy theo hoàn cnh đa phương và kinh tế, nhóm đa s kết lun rng các cp v chng Công Giáo cn có s linh hot đ s dng các phương tin nga thai khi điu hoà sinh sn ngoài phương pháp t nhiên (theo chu kỳ ngưi n) mà không trái vi luân lư.

- Nhóm “thiu s” (hawkish) dn đu bi LM John Ford, ḍng Tên, np bn phúc tŕnh vi 3 thn hc gia khác, th́ đi ngưc vi bn phúc tŕnh kia. Qua lăng kính “tông truyn”, nhóm thiu s đ ngh bt c cách nga thai nào cũng đu là sai lm, da theo Thông Đip “Hôn nhân khiết tịnh” (1930) ca Đc Piô XI. Thêm na, nếu làm theo đ ngh ca nhóm đa s, đi nghch li nhng giáo hun ca các v Giáo Hoàng trưc, th́ s gây mâu thun v quyn ging dy (ơn bt kh ng) ca các v Giáo Hoàng.

- Cui cùng th́ Đc Phaolô VI đă không chp nhn nhng đ ngh ca nhóm đa s. Lư do là v́ “các nhân viên trong y ban không hoàn toàn đng ư v các đnh lut luân lư”, và ngài cũng không chp nhn v́ “mt s tiêu chun ca các bin pháp đ ngh đă đi nghch li hc thuyết luân lư v hôn nhân” ca Giáo Hoàng.

- Cũng trong thi gian trưc khi xut bn "S Sng Con Người" này, bn phúc tŕnh ca nhóm đa s b l ra ngoài, và báo chí thế gii đă li dng đ tn công s c h ca các tín lư Cong Giao hôn nhân và gây bt đng v quyn bt kh ng ca V Đi Din Chúa Kitô nơi trn thế. Vic này đă làm cho Đ Phaolô VI đau kh nhiu, và có l v́ vy mà "S Sng Con Người" đă tr thành thông đip cui cùng ca giáo triu ngài.

Bi vy, ĐGH Phanxicô nói rng Đc Thánh Cha Phaolô Đ Lc đă có "can đm đi ngưc li vi đa s" là v́ vy.

 

2. Thuyết tim tiến (Gradualism) ra đi là xut phát t mong mun làm gim nh hu qu ca Thông đip "S Sng Con Người":

Như ta đă biết Thuyết tim tiến khi ngun t Thưng Hi Đng Giám  Mc thưng kỳ (THĐGM) thế gii v gia đ́nh nhóm ti Roma vào  tháng 10/1980. Thuyết này cho đến nay không đưc Giáo hi chính thc công nhn. Trong kỳ hp THĐGM ngoi thưng va qua, lư thuyết này đưc nhc li trong Bn đúc kết sau tho lun và b các ngh ph theo khuynh hưng “thiu s” (hawkish) ch trích đ̣i xét li

S dĩ các ngh ph giám mc lúc by gi đ ra thuyết này vào năm 1980 là do... Ta hăy xem ni dung đánh giá này ti Thn hc hp tuyn như sau:

 

- Trên b́nh din hoàn vũ, có mt ví d tht đau ḷng  v t́nh trng phân cách gia lư thuyết và thc hành  như va nói, đă xy ra sau v thông đip "S Sng Con Người" lên án vic dùng các phương tin nga thai nhân to.

- Ai cũng biết là nhiu mc t và thn hc  gia đă t ra bt đng quan đim vi thông đip "S Sng Con Người". Nhưng đng thi, nhiu ngưi khác li coi giáo hun  can đm ca Đc Phaolô VI là mt s đip tiên  tri cho thi đi chúng ta, nhưng dù sao đi na khó  khăn vn c̣n: làm sao dung ḥa nhng đ̣i  hi ca t́nh yêu chân tht và vn toàn vi  s yếu đui ca con ngưi và ca các đôi  v chng, s yếu đui mà M Giáo Hi không th không  biết đến trong vai tṛ giáo dc ca ḿnh?

- Mt trong nhng mc tiêu mà THĐGM luôn nhm ti, là làm sao hy  b đưc s cách bit nói trên gia lư thuyết và  thc tế, v́ s cách bit này va gây đau kh cho  mi ngưi va làm cho giáo hun luân lư ca  Hi Thánh b mt tín nhim. V́ thế các ngh ph đă đi  ti ch xác đnh s hin hu ca mt thlut  tim tiến: lut này nh́n nhn rng s hoán ci  đ̣i hi thi gian. Đng trưc mt quy lut chưa  th áp dng ngay đưc trong lúc này, v́ có mt s giá  tr khác cũng b đe da, th́ đôi khi ngưi ta có th  chp nhn mt thi hn nào đó vi mt s điu kin.

 

3. Nhiu giáo hi đa phương đă c gii thích làm gim nh giáo hun ti Thông đip "S Sng Con Người":

Mc dù Thuyết tim tiến không đưc công nhn, nhưng đng trưc nhiu giáo hun quá bt hp lư, đi ngưc vi thi đi ti Thông đip "S Sng Con Người" (như cm s dng Bao Cao Su, cm giao hp ngưng ngang, cm ung nga thai...), mt s chc sc giáo hi đa phương đă c ư làm gim nh ti trng ti Thông đip "S Sng Con Người":

- Mt s nhà thn hc và Giám mc gii nghĩa, cũng không kết thành ti trng cho nhng ai "có thin chí, nhưng gp trưng hp khó khăn không th thi hành nhng điu Thông đip dy".

- Hi đng Giám mc các nưc Áo, Anh, Brazil, Nht, Ư cho rng v́ thông đip không kết án là mc ti trng, nên nhng đôi v chng gp "nhng trưng hp khó khăn" (có th hiu là v chng c̣n tr mà đă có nhiu con, gia đ́nh không my khá gi…), th́ không b loi khi vic lănh nhn các Bí tích, mà c̣n đưc mi đón nhn thưng xuyên. Nếu các đôi v chng dù có thin chí, nhưng không theo đưc nhng ch dy trong thông đip, v́ nhng hoàn cnh không th tránh, th́ h không bao gi nên nghĩ rng ḿnh đă tách ri khi t́nh yêu và ơn thánh Chúa.

- Theo Karl  Pesh-ḱ, , Christian Ethics II, Goodlife Neal, 1985, n bn th 5, năm 1986 p.476: Các linh mc gii ti không nên loi tr không cho rưc l, nhng ai chưa hiu rơ ràng giáo hun ca thông đip, hoc nhng ai thy khó khăn v́ bnh nn hay nhng lí do quan trng khác.

- Các Giám mc Pháp viết: "Nga thai (Contraception) không bao gi là điu tt, nó luôn là điu mt trt t, nhưng điu mt trt t này không luôn luôn đáng ti (culpable)".

 

4. Mt điu trái ngưc là Thông đip "S Sng Con Người" có mc tiêu bênh vc cho vai tṛ ca ngưi Ph N nhưng chính Ph N li biu t́nh rm r nht đ chng li Thông đip này:

 

- Gii truyn thông M cho rng Thông đip "S Sng Con Người" là mt s s nhc mt cách nhn tâm đi vi ph n, đc bit là đi vi ph n trong thế gii th ba.

- khp nơi, mi khi Giáo hoàng đi đến đâu, M hay trong thế gii th ba, cũng b mt s giáo dân biu t́nh phn đi, mang nhng biu ng vi nhiu li l rt cc đoan như.  “Hăy đ  chui ht mân côi ca ông   ngoài bung trng ca chúng tôi” (Keep your rosaries off our ovaries)...

- Nhng ngưi chng đi lnh cm giáo dân dùng thuc nga thai đă ch trích Hng Y Ô-Ká-nơ là “T bc ging nhà th St.Patrick, Ô-Ká-nơ đă góp phn trong s truyn bnh AIDS đưa đến dit chng”

Và nhiu v biu t́nh khác, nhiu biu ng phn đi ghê hn khác, tôi không tin nêu ra đây.

- Theo ACT UP (t chc phi chính ph đu tranh chng bnh AIDS): “Chính Giáo hi đă làm cho nhng cuc phn đi này xy ra khi giáo hi quyết đnh “xía vào nhng vn đ công cng"”

 

5. Thông đip "S Sng Con Người" mâu thun vi ch trương ca LHQ v sc khe sinh sn và đe da vai tṛ ca Vatican ti LHQ:

Do quan đim sai bit quá khác nhau nên gia Ṭa Thánh và LHQ là mt chui dài các mâu thun xung đt v vn đ dân s và gia đ́nh:

1/ Vào năm 1969, LHQ thành lp và tài tr Qu Dân s LHQ (UNFPA) đóng vai tṛ chính trong vic thúc đy các hot đng v dân s đt dưi s điu hành trc tiếp ca Đi hi đng LHQ. Vin tr ca Qu Dân s tp trung vào 3 lĩnh vc chương tŕnh chính mà 1/3 lĩnh vc đó là Chương tŕnh Sc kho sinh sn: h tr vic cung cp các dch v chăm sóc sc kho sinh sn bao gm vic đưa ra nhiu la chn hơn v các bin pháp kế hoch hoá gia đ́nh và cung cp thông tin. Theo đnh nghĩa ca Qu Dân s LHQ, chăm sóc sc kho sinh sn bao gm: kế hoch hóa gia đ́nh (khuyến khích nga thai); làm m an toàn; tư vn và pḥng nga vô sinh; ngăn nga và cha tr viêm nhim đưng sinh sn và các bnh lây nhim qua đưng t́nh dc bao gm HIV/AIDS (khuyến khích s dng bao cao su);

2/ Có nhiu Tuyên b ca LHQ v vn đ này mâu thun vi Thông đip "S Sng Con Người":

- Tuyên b ti Hi quc tế v nhân quyn hp ti Áo năm 1993, trong đó nhn mnh quyn đưc la chn các bin pháp tránh thai và hưng các dch v v kế hoch hóa gia đ́nh

- Hi ngh quc tế v Dân s và Phát trin ti Cairo vào tháng 9/1994. Lúc đó nhiu quc gia, trong đó có chính quyn Clinton, mun hp thc hóa vn đ toàn cu hóa phá thai. ĐTC GP II đă viết thư cho tng v lănh đo trên thế gii và đưc s h tr ca các phái đoàn Phi Châu, M Châu La Tinh, Đc HY Martino lúc y là đi din Vatican, đă lên tiếng đ ngh rng không nên coi phá thai là mt phương pháp kế hoch hóa gia đ́nh. Nh s lên tiếng này, Chương Tŕnh Hành Đng, do Hi Ngh Cairo biu quyết, có đon viết:“Bt lun trong trưng hp nào, cũng không nên c vũ phá thai như mt phương pháp kế hoch hóa gia đ́nh”

- Tuyên b ti Hi ngh thế gii v Ph n ti Bc Kinh năm 1995, trong đó có nêu: Quyn con ngưi ca ph n bao gm quyn đưc kim soát và quyết đnh mt các t do và có trách nhim v nhng vn đ liên quan đến t́nh dc ca h, bao gm sc khe t́nh dc và sc khe sinh sn. Lúc đó nhiu quc đă kết hp vi nhau và làm mi cách đ loi b câu trên, nhưng không thành công.

3/ Như quư v trong Nhóm Chuyên môn (EG=Expert Group) này đă có ln đàm lun v phong trào Bo v “Defend Vatican”, kêu gi kư thnh nguyn thư ng h đ Bo v Ṭa Thánh trưc s d.

Đă hai ln Vatican b s d tn công là b vn đng ty chay ra khi vai tṛ quan sát viên ti LHQ:

- Ln 1: vào năm 1999, thi ca ĐTC Gioan Phaolô II, Vatican b mt s quc gia thành viên ca Liên Hip Quc mun ty chay nhưng không thành công. Ln đó xut phát t t chc Catholics for Choice ( M, không đưc Giáo hi công nhn) ni c “Ṭa Thánh Vatican áp đt các quan đim truyn thng Công giáo v vn đ sc khe sinh sn (reproductive health)” đ vn đng ty chay.

- Ln 2: vào ngày 16/1/2014, trong cuc điu trn LHQ v vn đ bênh vc tr em trên thế gii, Ch tch ca t chc Catholics for Choice là John O'Brien, li dng dp may hiếm có liên quan đến t́nh trng linh mc lm dng t́nh dc tr em trong Giáo Hi Công giáo, đă tn công Ṭa Thánh rng: "Ṭa Thánh không có quyn có chân trong LHQ và không đưc kư vào nhng văn bn hip ưc cũng như nhng văn bn tha thun này

- Sau đó, Ṭa Thánh nhn đưc bn tưng tŕnh ca Tiu Ban LHQ v Quyn Li Tr Em th́ thy rng: ngoài vic t cáo v vic tr em đă b linh mc Công giáo lm dng t́nh dc và các v có thm quyn trong Giáo Hi bao che ni b, c̣n có vn đ Giáo Hi cn phi chnh li giáo hun v vn đ nga thai và phá thai.

 

***

Thay li kết

 

1/ Hiu qu tránh thai ca các bin pháp c đin mà Thông đip "S Sng Con Người" cho phép và Giáo hi qung bá, khá thp và không bo đm an toàn. Thng kê cho thy:

- Phương pháp kiêng giao hp đnh kỳ (Ogino-Knauss): là phương pháp thông dng nht. Theo thng kê t ngun ca đo Công giáo: nếu theo dơi tính chính xác và chu kỳ tương đi đu: tht bi khong 9%; nếu chu kỳ kinh nguyt tht thưng: tht bi t 13 đến 20%. Thng kê t ngun khác: tht bi 25%, thm chí có tài liu nói tht bi t 58-62%.

- Phương pháp coi cht nhn (Billings): tht bi trung b́nh 22-25%

- Phương pháp do nhit đ (Ferin): tht bi 20%

Do hiu qu tránh thai thp, tính cht phc tp khi áp dng và các yếu t t́nh dc khác (ham mun bt thưng...) các bin pháp nói trên ch c̣n giá tr khi...mun có con

2/ Không nói lư thuyết đâu sâu xa, t nhưng con s thng kê trên đi vào thc tin đi sng, ta thy: Ti sao nhng gia đ́nh ngưi công giáo vn không có nhiu con hơn như các gia đ́nh khác. Phi chăng h đă tng vi phm giáo hun ca Hi Thánh v các bin pháp hn chế sinh sn? ( ai trong quư đm bo rng trong đi ḿnh chưa h phm phi trng ti v áp dng các biên pháp hn chế sinh sn ngưc li vi giáo điu ca Giáo hi?). Phi chăng Thông đip "S Sng Con Người" đă đy nhiu tín hu Công giáo thành ngưi có ti v́ mong mun kế hoch hóa gia đ́nh ca ḿnh theo chiu hưng tích cc.

3/ Như tôi đă có ln đ cp, 1 nhà xă hi hc công giáo đă chia ngưi công giáo ra làm 3 nhóm tùy theo thái đ tín lư ca h:

- Nhóm th cu: chp hành nhng tín điu ca Giáo hi đ ra mà không bàn căi ǵ, chng li các canh tân đưc cho là trái thánh ư Thiên Chúa

- Nhóm hoài nghi: thc hin bn phn trn vn ca con chiên nhưng không hoài nghi v 1 s giáo điu xa ri thc tế, không phù hp vi xă hi hin đi. Khi gp các n lương tâm không thế vưt qua, h nhm mt tc lưi vi phm nhưng lương tâm vn cm thy cn rt, áy náy.

- Nhóm bt chp: khi thy giáo điu quá xa ri thc tế, không th thc hin đưc, h thoi mái vi phm v́ cho rng ḿnh đă làm đúng vi lương tâm và t cm thy ḿnh trong sch trưc mt Chúa

Có e rng Thông đip "S Sng Con Người" và hc thuyết truyn sinh ca Giáo hi có đy nhóm 2 sang nhóm 3, làm tăng nhóm 3 hay không?