CHÚA NHẬT XXV TN (Năm A)

Mt 20, 1-16a

GIỜ THỨ HAI MƯƠI LĂM

Trong số tiểu thuyết của Georghiu, có hai tác phẩm đáng kể và hay nhất, là Lối thoát cuối cùng và Giờ thứ hai mươi lăm. Tác giả nói lên những đau khổ, những hệ lụy của con người, kéo lê thân phận vì chế độ tàn bạo, vì những guồng máy chính quyền. Tác giả thất vọng vì giờ thứ hai mươi lăm là cái giờ đã quá muộn để có thể làm gì, để có thể cứu gỡ, cũng quá muộn để sống và để chết.

Cuốn tiểu thuyết nầy đặt lại tận căn con người thế kỷ XX, sự hững hờ vô tâm vô tình đối với tha nhân và sự độc ác dã man của con người. Sự đe doạ rô-bốt-hoá xã hội cũng như những chế độ độc tài kiểu Hitler, cả nền dân chủ ra vẻ hồn nhiên kiểu Mỹ đều bị ông tố giác. Hãy nghe những tiếng kêu uất ức của nhân vật chính Johan Moritz: ”Cả đời tôi, tôi có ao ước gì nhiều đâu: được làm việc, có nơi để tôi và vợ con che nắng che mưa và có cái bỏ vào bụng. Vì những cái đó mà các anh bắt tôi ư? Người Rumani phái cảnh sát tới đọc lệnh trưng thu tôi – như người ta trưng thu đồ đạc thú vật vậy! Tôi để mặc họ trưng thu. Tay tôi không một tấc sắt và tôi cũng không thể chống lại nhà vua hoặc cảnh sát có đủ súng trường súng ngắn trong tay. Họ cho rằng tên tôi là Jacob, chứ không phải Gioan như mẹ tôi đặt cho ngày rửa tội. Họ nhốt tôi chung với người Do Thái trong một trại rào kẽm gai – như với súc vật – và đã ép tôi làm việc khổ sai. Chúng tôi đã phải ngủ như bầy gia súc với cả đoàn thú vật, phải ăn uống với cả đoàn thú vật, uống trà với đoàn thú vật và tôi đợi ngày bị đem đi lò mổ như lũ gia súc. Những người khác đã phải đi lò sát sinh. Tôi vượt ngục. Chính vì vậy mà các anh bắt giữ tôi ư? Vì tôi vượt ngục trước khi bị đem vào lò sát sinh? Người Hungary cho rằng tên tôi không phải là Jacob, mà là Gioan và họ bắt tôi vì tôi là người Rumani. Họ đã tra tấn và làm tôi đau đớn, rồi bán tôi cho ngừơi Đức. Người Đức cho rằng tên tôi không phải là Jacob, mà cũng chẳng phải là Gioan, mà là Ianos và họ lại tra khảo tôi lần nữa, vì tôi là người Hungary. Thế rồi một viên đại tá đến và nói với tôi rằng tên tôi chẳng phải là Jacob, Iankel mà là Gioan và ông bắt tôi nhập ngũ. Truớc tiên ông ta đo đầu tôi, đếm răng tôi và lấy máu tôi cho vào mấy ông thủy tinh. Tất cả những cái đó để chứng minh tôi có một cái tên khác ngoài tên mẹ tôi đã đặt cho khi rửa tội. Chính vì điều ấy mà các anh bắt tôi ư? Khi làm lính, tôi đã giúp các tù nhân người Pháp vượt ngục. Ví điều ấy mà các anh bắt tôi ư? Khi chiến tranh kết thúc và tôi ngỡ mình cũng được quyền hưởng hoà bình, thì người Mỹ lại đến và đã cho tôi kẹo sôcôla và đồ ăn của họ, rồi chẳng nói chẳng rằng, tống tôi vào nhà tù. Họ gửi tôi đến mười bốn trại, chẳng khác nào bọn trộm cướp nguy hiểm nhất trên thế giới. Và giờ đây tôi muốn biết: tại sao?. Sau cùng anh ta được minh oan. Lúc anh sắp ra về, viên sĩ quan Mỹ Lewis muốn chụp một tấm hình cả gia đình Iohann Moritz. Trước khi bấm máy, Lewis luôn miệng bảo Moritz: “Cười lên đi, cười đi, cười đi...!”. Nhưng anh chàng Moritz đáng thương vẫn cứ trơ ra không thể cười được. Thực ra anh ta rất muốn nở một nụ cười, nhưng không làm được vì anh đã quên không còn biết cười ra làm sao nữa! Tác giả dùng câu đó để chấm đứt câu chuyện.

Thời gian gần đây, ngày càng có nhiều cuộc đình công với quy mô ngày càng lớn xảy ra ở các công ty tư nhân, nhất là các công ty có vốn 100% nước ngoài. Lý do chính là việc bóc lột sức lao động, mà không có đền đáp tương ứng, đẩy công nhân vào chỗ suy kiệt thể lý. Công nhân bị đối xử như những rô-bốt, mà chủ nhắm mắt khai thác tối đa, có khi còn bị trắng trợn lăng nhục, lợi dụng sự non yếu và c òn nhiều kẻ hở chết người trong luật lao động, để tăng ca tăng kíp, thêm vào đó những thiếu thốn về tình cảm – xa nhà, không có thời giờ để gặp gỡ, tìm hiểu – đã dẫn đền trầm cảm, rối loạn tâm lý và không ít trường hợp dẫn đến hành động liều lĩnh trong cuộc sống, trong tình cảm, khiến tương lai vốn mù mịt, lại thêm tối tăm. Những cán bộ công đoàn thì nhận lương (và nhiều ưu đãi) của giới chủ, nên thay vì bênh vực công nhân nghèo khổ bị bóc lột, thì phần lớn lại bênh vực giới chủ. Ở nước ngoài, những vụ đình công bãi thị chủ yếu vì các mục tiêu chính trị, đình công ở đây lại chỉ là đấu tranh để có được miếng ăn chính đáng từ công việc nặng nhọc và đồng lương chết đói. Chỉ muốn công bằng tương đối, bằng ấy thôi mà đã khó lắm thay. Một ngày rõ ràng có hai mươi bốn tiếng, nhưng giới chủ trên thực tế đã tính toán giờ lao động sang giờ thứ hai mươi lăm. Tức nước vỡ bờ. Một xã hội đang bị phi nhân bản hoá, phi đạo đức hoá, chứ không phải chỉ tục hoá. Không lạ gì ngày càng chồng chất cả về chất lẫn lượng những vụ việc vượt qua tưởng tượng của những người còn chút lương tri và quan tâm về tiền đồ đất nước, chỉ có thể nghĩ rằng chúng thuộc về một phạm trù đạo đức khác, xa lạ, phi luân, bất nhân, tha hoá, đáng khóc than: giờ thứ hai mươi lăm! Gia tài bà mẹ của Johan Moritz để lại cho con, - một cái tên, gốc tích và truyền thống ngàn năm của dòng họ - đã bị xóa bỏ, thay thế, rồi lại xóa đi và biến đổi hoàn toàn khác theo ý thích của những chủ nhân mới, vừa lai căng, vừa tạp nhạp, sùng ngoại và sẽ sản sinh, hình thành một thế hệ ‘nửa người nửa ngợm nửa đười ươi’ (Nguyễn Công Trứ). Làm sao có thể cười được!

Nếu nhiều người cũng được đọc bài Tin Mừng hôm nay, họ sẽ được an ủi và biết ơn dường nào với cách hành xử của Thiên Chúa, một lối xử sự hết sức lạ lùng khó hiểu dưới mắt con người, vốn theo chuẩn mực “ú đi, dì lại”, sòng phẳng và công bằng, hai bên đều có lợi: những tiêu chuẩn vốn đã bị nhào nặn, sửa đổi, có khi còn thành luật, qua bao giai đoạn và do các thế lực lắm bạc nhiều quyền. Qua dụ ngôn Chúa Giêsu kể, ai cũng tin rằng không chỉ những thợ giờ thứ mười một, mà nếu đến vào giờ thứ mười hai hoặc, theo như đề tiểu htuyết trên đây của Georghiu, vào giờ thứ hai mươi lăm, thì sẽ vẫn được kêu vào, nhận vào và đồng lương công nhật không hề thua kém. Đây không chỉ là một dụ ngôn, mà là một hiệp ước đơn phương mà Ông Chủ cam kết với mọi người, với những người đang làm công cho Ông Chủ, nhưng còn là để bảo đảm cho những người chưa đến xin việc vì nhiều nguyên nhân, trong đó phải kể đến sự ngờ vực, bởi chưa được mắt thấy tai nghe về một tình thương và lòng quảng đại nhường ấy, giữa một thế giới tranh giành, tị nạnh nhau từng chút lợi danh. Truyền giáo chính là bằng lời nói, gương sống, việc làm, cho mọi người thấy Lòng Bao Dung và Tình Yêu Thương vô bờ bến của Ông Chủ, của Người Cha Nhân Từ, Đấng đã từng hô to: “Ai không có tiền, cũng cứ đến mà mua bánh, mua nước”. Và Chúa luôn giữ chữ tín! Người trộm lành ở trên Núi Sọ là ví dụ điển hình của những kẻ Chúa gọi làm vào Vườn Nho giờ thứ hai mươi lăm.

Thực tế cuộc sống và hành xử của chúng ta đi ngược lại với sứ mệnh nầy. Thay vì tìm đến anh em, chúng ta làm cho những người muốn tìm đến với chúng ta, muốn tìm đến Chúa qua chúng ta, qua hơi ấm tình thương con cùng một Cha nơi chúng ta, đã phải thẹn thùng hoặc buồn bã ra đi: thẹn thùng, vì thay vào thái độ ân cần niềm nở đợi chờ, tiếp đón, mà họ đinh ninh sẽ có được, là sự lạnh lùng, nghi hoặc, xa lánh; buồn bã, vì họ cảm thấy bất xứng với Chúa, với ân phúc mà quả thực họ không đáng hưởng, vì đã qua giờ thứ mười một, vì đã là giờ thứ hai mươi lăm. Họ buồn bã còn vì mắt thấy tai nghe về suy nghĩ, lời nói, việc làm của chúng ta, Kitô-hữu, khác xa, có khi khác hoàn toàn hoặc trái ngược với những gì họ nghe nói, chẳng khác nào những quảng cáo hàng giả, hàng kém chất lượng với vô số mỹ từ, ngoa ngữ: thùng rỗng kêu to! Lời nói, cử chỉ, thái độ của nhiều Kitô-hữu như gáo nước đá lạnh buốt dội lên ước cháy bỏng nơi anh em tìm về Chúa Tình Thương qua chúng ta. Cái hay của các cộng đoàn Kitô-giáo và của từng cá nhân Kitô-hữu, là chẳng ai chịu trách nhiệm hết và chẳng ai có thể quy trách nhiệm hoàn toàn cho một tập thể, cá nhân nào. Tội nguyên tổ: ai cũng chỉ tay về ông Adong và bà Evà. Tội đẩy nhiều người xa Chúa, làm cho nhiều người thấy Chúa chỉ là một “logo” quảng cáo thượng hạng cho Kitô-hữu, khi không cần dùng hoặc khi hết hữu dụng, thì đem cất, thậm chí là vứt bỏ, thì ai cũng có thể thản nhiên bắt chước quan Philatô rửa tay phân phô: Tôi vô can!. Đó là tội của những người đinh ninh mình có công lớn với Ông Chủ, mình đã lao tâm khổ tứ nhiều nhất cho Nước Trời, tính theo thứ tự thời gian. Chủ phải mang ơn họ! Trong sử sách Việt-Nam, thờ kỳ bà chúa Đặng-Thị-Huệ, những người lính đã ỷ vào chút công hộ giá, trở thành kiêu binh.

Ai trong chúng ta dám cho mình không suy nghĩ và hành xử như kiêu binh? Ai trong chúng ta dám nói mình không phải là thợ giờ thứ hai mươi lăm?

CVK Nguyễn-Thế-Bài